پایه های انگور (Vitis vinifera L. )

پایه های انگور (Vitis vinifera L. )

---

این گیاه از تیره انگور (Vitaceae ) و جنس ویتیس (Vitis ) ، دارای دو زیر جنس موسکادینیا (Muscadinia ) و ائووتیس (Euvitis ) می باشد. بیشترین گونه ای که از جنس Vitis کاشته می شود، V.vinifera می باشد. ارقام V.vinifera در تمام اقالیم به صورت کشت تجارتی یافت می شوند، و تقریبا" در همه موارد علی رغم اینکه ارقام گونه به آسانی ریشه می دهند، مو بر روی ریشه خود پرورش داده نمی شود. انگورهای V.vinifera تقریبا" همگی پیوند شاخه می خورند چون به حشره ای به نام فیلوکسرا(Phylloxera )، که خاکزی می باشد بسار حساس هستند.

منشأ و تاریخچه پرورش انگور

برای قرن ها مو بر روی ریشه خود پرورش می نمود. شواهد مربوط به برداشت انگور و پرورش مو به ما قبل تاریخ بر می گردد، و موهای vinfera احتمالا" از صحرایی در منطقه آسیای صغیر انتخاب و به دست آمده اند.

کشت vitis در دنیا

در حال حاضر کشت مو در تمام مناطق انجام می گیرد، و سطح زیر کشت فعلی آن بیش از ده میلیون هکتار برآورد می شود. کشت مو عمدتا" بین دو حد دمای متوسط سالانه (10-20 در جه سانتنی گراد ) انجام می گیرد. تغییر ارتفاع، کشت آن را در مناطق گرمسیری ممکن می سازد، و کشت مو روی تپه های مشرف به خط استوا می تواند تا منتها درجه حرارت عرض جغرافیایی ادامه یابد.

تاک برای رسانیدن میوه خود به فصل رشد گرم و طولانی نیاز دارد. ریشه تاک به نسبت ژرف استو به این دلیل این گیاه در برابر کم آبی بسیار پایدار می باشد از نظر خاک حساسیت ویژه ای ندارد و حتی در خاک هایی که حاوی بیش از 50% آهک اند بخوبی رشد می کند. در انگور برای تبدیل شدن گل به میوه باید عمل گرده افشانی انجام گیرد. در انگورهای دانه دار علاوه بر گرده افشانی، انجام عمل تلقیح نیز ضروری است، ولی در اغلب انگورهای بی دانه نیازی به این کار نیست. تنک کردن خوشه ها در جلوگیری از ریزش دانه ها و بالا بردن کیفیت محصول موثر است. افزایش تاک بوسیله خوابانیدن و پیوند امکان پذیر است ولی روش مرسوم استفاده از قلمه است. فاصله کاشت تاک در باغ های سنتنی 3*3 متر و در سیستم داربستی 2/5 متر روی ردیف و 3 متر بین ردیف ها می باشد.

مسایل خاک

اثر آهک زیاد در گونه های غیر متحمل، ظاهر شدن کلروز آهک است. در این صورت PH بالا موجب کاهش آهن قابل استفاده در مو می شود؛ که نتیجه آن بروز علایم کمبود آهن می باشد. بدین ترتیب وقتی فیلوکسرا باعث خشک شدن موها می شود، پیوند ارقام V.vinifera با سلکسیوون های V.riparia یا V.rupestris مسئله دیگری را تحت عنوان کلروز آهن ایجاد می کند.

مقاومت به نماتد

نماتدها کرم های گرد و کوچکی هستند که می توانند خسارت های مستقیمی وارد کرده یا از ریشه تغذیه نموده و یا حامل بیماری های ویروسی باشند. مهمترین نماتدهایی که مستقیما" از ریشه های انگور تغذیه می کنند شامل : نماتد غده ریشه (Meloidogyne incognita )، خنجری شکل ( Xiphinema Americana و X.index ) زخم ریشه، نماتد مرکبات و نماتد لقوی است.

Baco noir به عنوان هیبرید مقاوم به فیلوکسرا با باردهی مستقیم، پایه ای بسیار قوی است و در خاک های لومی شنی و لومی رسی میشیگان شاخ و برگ زیادی را تولید می کند. رقم Marechal به فیلوکسرا نسبت به Baco noir بسیار حساس تر است و در خاک های لومی رسی قدرت رویشی و ظرفیت شاخ و برگدهی آن کاسته می شود.

مقاوت به خشکی و تحمل به شوری

کشت مو در مناقی که آب یا نیست و یا در یک فصل کم است موجب می شود که عادات رشد و میزان نفوذ پایه ها در خاک در جستجوی آب، درد آن مناطق جغرافیایی مطلب قابل توجهی تلقی شود. مناطق زیر کشت انگور که فاقد بارندگی کافی هستند، از طریق آبیاری، آب مورد نیازشان تکمیل می شود.

زندگي صحنه يكتاي هنرمندي ماست
هركسي نغمه خود خواند و از صحنه رود
صحنه پيوسته به جاست
خرم آن نغمه كه مردم بسپارند به ياد...

پایه های انگور (Vitis vinifera L. )

---

گونه های مختلف پایه های انگور

1- Vitis rupestris schull : عموما" آن را انگور شن زار یا انگور ساحل شنی می نامند. این گونه شدیدا" در مقابل فیلوکسرا، سفیدک سطحی و پوسیدگی سیاه مقاوم است، و کاملا" در برابر تنش یخبندان مقاوم می باشد. قلمه ها بزودی ریشه دار شده و موهای حاصله، وقتی در خاک های شنی با رطوبتی در عمق 2-3 پا از سطح خاک کشت شوند، رشد متوسط تا قوی خواهند داشت.

2 -Vitis berlandieri planchon : عموما" آن را انگور کوچک کوهی می نامند. شدیدا" مقاوم به فیلوکسرا، سفیدک سطحی و پوسیدگی سیاه و تنش خشکی است. قلمه های آن در موقع ریشه دهی با مشکلاتی روبه رو می شووند و فقط بطور متوسط در برابر تنش یخبندان مقاوم است. در خاک های شنی و آهک دار رشد قوی دارد.

3- Vitis champini planchon : عموما" آن را انگور زمین های رسی می نامند. در خاک های خشک رسی و آهکی گونه قابل قبولی است و خیلی در برابر فیلوکسرا مقاوم می باشد. این گونه به پوسیدگی سیاه نیز مقاوم بوده و مقاومت آن به سفیدک سطحی در حد متوسط می باشد. در خاک های شنی یا سنگین بح خوبی رشد می کند.

پیوند رومیزی (Bunch grafting ) : متداول ترین روش پیوند انگور، پیوند رومیزی می باشد.

1- پس از ریزش برگها و فرا رسیدن سرمای کافی برای رسیدن شاخه های خشبی، شاخه های مربوطه را از پایه و پیوندک انتخاب می کنند شاخه به طول 12-13 اینچ بریده شده و جوانه های شاخه پایه را جدا کرده و شاخه ها را بصورت دستجات 100-200 عددی بسته بندی می کنند.

2- نگهداری بسته های مذکور تا زمان انجام پیوند ادامه می یابد. عموما" مدت نگهداری 2-4 ماه طول می کشد، تا این که در حدود اواخر فصل یخبندان شدید، عمل تشکیل پینه یا کالوس بتواند کامل شود.

3- عمل پیوند به روش دستی و ماشینی صورت می گیرد. متداول ترین روش دستی پیوند کوتاه زبانه ای یا انگلیسی است. اما اغلب موها با ماشین پیوند از لحاظ تماس محل پیوند مطلوب خواهد بود.

4 – پش از انجام پیوند، محل پیوند و قسمت های پیوندک را بلافاصله در یک چسب مخصوص پیوند فرو می برند. بهتر است از چسب های مخصوصی که حاوی موادقارچ کش برای بیماری بوتری تیس می باشند، استفتده شود.

5- اکنون پیوندها آماده بسته بندی در جعبه کالوس می باشند. این جعبه از چهار جانب محکم بوده، یک سمت آن متحرک، و یک سمت آن باز است.

6- جعبه های پر شده را سپس یا در دمای یک درجه سانتیگراد نگهداری می کنند و یا در اطاق های تشکیل کالوس، که دارای نور کافی هستد، در رطبت نسبی96-98% و حرارت 30 درجه سانتیگراد برای 3-4 روز قرار داده و بعدا" دما به 26 درجه سانتیگراد کاهش می یابد. نور برای تولید شاخه های سبز به محض شروع رشد اهمیت دارد.

7- کاستن دمای اطاق به تدریج تا زمانی که درجه حرارت معدل دمای محیط باشد ادامه می یابد. پس از اینکه یک هفته در معرض هوای آزاد قرار گرفتند، شاخه ها را ممکن است به بیرون انتقال دهند. شاخه ها را باید به دقت آب داده و در مقابل یخبندان محافظت نمود.

8- به محض این که دوره یخبندان سپری شد، آن ها را در خزانه می مارند.

پیوند شاخه در مزرعه : پیوند شاخه در مزرعه، در ازدیاد مو به کار رفته است. این روش اصولا" برای تغییر ارقام به کار می رود. احداث تاکستان عموما" از طریق کشت موهایی که به روش رومیزی پیوند خورده اند صورت می گیرد.

بوته های انگور را بصورت داربستی و با روش های مختلف هدایتی از جمله روش کوردون، پا چراغی، چتری و سیلوز پرورش می دهند. فاصله کاشت بوته ها در روش خوابیده 3 متر و در روش داربستی در حدود2/5 متر می باشد. شاخه های یکساله انگور همه ساله نیاز به هرس دارند و شدت هرس با توجه به قدرت رشد بوته ها و نوع رقم انگور بصورت هرس کوتاه از روی 2-3، هرس متوسط از روی 4-5 جوانه و هرس طویل از روی 8-12 جوانه انجام می گیرد. دیر هرس کردن انگور موجب اشک مو یا گریه مو (Weeping) می گردد.

لوبیا سبز

بسم الله الرحمن الرحیم

پروژه لوبیا سبز

لوبیا سبز

نام علمی:phaseolus vulgaris

خانواده : leguminoseae

نام لاتین :snap beans

نام عربی :  لوبیا - فصولیه

تاریخچه

منشا این گیاه  از آمریکای مرکزی وجنوبی می باشد .

. ssp.aborigineus زیر گونه  آ ن را قدیمی ترین نوع لوبیا می دانند بعضی دانشمندان نوع خودروی.

امروزه کشت لوبیا در تمام نقاط گرمسیر و معتدل دنیا انجام می شود

ادامه نوشته

قوریه جنگلی

                                                            قوریه جنگلی:
انتخاب موقعیت قوریه: برای تربیه نهالهای جنگلی منطقه ای که از هر نقطه نظر با خواص محیطی و اوصاف بیولوجیکی آنها مطابقت داشته باشد، ضروری می باشد. پس برای انتخاب موقعیت قوریه باید نوع زمین، نشیب، و میدان ساحه ساحه ، ارتفاع از سطح بحر ، منزل مآمور فنی ، نزدیکی ساحه قوریه به زمین های زراعتی ، درختان اطراف ساحه ، موجودیت آب خطرات برودت، موجودیت و امکانات احداث سرکها و غیره مد نظر گرفته شوند. در اراضی هموار در یافت یک ساحه مناسب برای احداث قوریه جنگلی خیلی آسان بوده، و لی در اراضی مرتفع و نشیب دار به سهولت امکان پذیر نمی باشد.
1. نوع زمین
تربیه و تولید نهال های رشید و نیرومند صرف در بین زمین های قوی و غنی از مواد غذایی امکان پذیر می گردد. زمین های قوی و غنی از مواد غذایی آن نوع زمین های را می گویند که برای رشد و نموی نهال ها دارای مواد ضروری مانند اب ، هوا ، عکس العمل مناسب خاک(PH ) و میکرو ار گانیزم ها می باشد زمین های سخت و رسی و هم چنان اراضی ریگی برای احداث یک قوریه جنگلی غیرمناسب می باشد. د رحالیکه اگر زمین های مناسب تری که در اختیار نباشد ، بین انواع زمین های متذکره باید نوع ریگی را انتخاب نمود ، زیرا این نوع زمین ها به سهولت بهبود یافته ، زود تر به یک حالت مساعد تری دراورده می شود.
در صورت موجودیت زمین های خوب ، بهتر است زمین های نمه ریگی انتخاب گردد عکس العمل خاک یعنی PH خاک نیز در این مورد اهمیت فراوان دارد ، تثبیت گردیده است که برای سوزنی برگان د رحدود 5.5 تا 5 برای پهن برگان 6.5 تا 5.5 و انواع چنار ها در حدود 7تا 6.5 بهترین PH خاک را تمثیل می نماید. با آنهم بهتر است د رمود رانواع مختلفه نهال ها PH های زیل رعایت گردد.
برای انواع نهال های کاج سفید(Pinus silvestris) ، نشتر (Pinus wallichiana ) ، لارچ اروپای (larix decidua) ، و بلوط ترخ(Quercus robra) ، PH 4-5 .
برای نهال های سرب (Picea smithiana) بجور (Abies alba) و ریمه Betula alba)) ، PH 4.5 – 5.5.
برای نهال راش (Fagus silvatica) ، PH 5 – 6.
و برای سیاچوب (Acer negonda) ، چنار (Pupulus nigra) ، پشه خانه (Ulmus Montana) َ، PH 5.5 – 6.5 .
عمق زمین قوریه باید لا اقل از 40 – 50 سانتمتر اندازه گردیده و تا جایی که میسر باشد به نوعیت (ریگ – گل و گل و ریگ ) ترجیح داده شود.

1. سمت و شکل ساحه قوریه:
به منظور تاسس قوریه اشجار جنگلی ساحه که داری نشیب نسبتاً هموار باشد. مساعد تر است. سمت قوریه حسب مشخصات محیطی و اختلاف نسبتهای اقلیمی به نحو مختلف انتخاب می گردد. و در سطوح مرتفع سمت جنوب آن از همه سمتها مساعد تراست. چه در مناطق هموار و کم ارتفاع که داری بارندگی قلیل سالانه هستند، باید سمت شمال را که حایز میلان کمتر باشد، انتخاب نمود. از انتخاب سمتهای شرقی که تحت تاثیر تابش مستقیم اشعه آفتاب د رحوالی ظهر و فراستهای شبانه قرار دارند. جدا خود داری گردد. برای اینکه جریان و اخراج هوای سرد از ساحه قوریه امکان پذیر گردد باید ساحه قوریه دارای میل معتدل باشد. به ارتباط این موضوع د رحالی که اگر در قسمت پایین قوریه درختان رسیده موجود باشند، باید به ارتفاع 1.5- 2 مترشاخه بری گردد. هکذا در هر 10 -15 متر درختان متذکره باید یک جاده فراست به عرض یک متر احداث گردیده از طریق آن جریان هوای سرد به حارج راهنمای گردد.
2. ارتفاع زمین
ارتفاعات بلندی که فصل بهار نسبتا کوتاه دارند، برای احداث یک قوریه جنگلی غیر مساعد می باشد. می گویند نهالهایی که درقسمت پایین و هموار زمین تبیه شده نمی تواند در ارتفاعات بلند توافق محیطی داشته، به رشد و نموی و خویش ادامه دهند. این نوع قضاوت و مفکوره را می توان رد نمود، زیرا تخمی که از درختان سطوح مرتفع جمع آوری گردیده و در اراضی هموار و پایین تربیه گرفته شده باشند. د رسطوح مرتفع توافق محیطی داشته ، به رشد و نموی خویش ادامه می دهند. چه د رحالی که اگر تخم از جمعیتهایی که د راراضی هموار و پایین زمین می رویند جمع آوری گردیده و در سطوح مرتفع تربیه گردند، در عین ارتفاع توافق محیطی نداشته ، تحت تاثیر اختلافات محیطی و اقلیمی تدریجاً محو و نابود می شود. ازین موضوع چنین نتیجه گیری می شود که مسئله توافق زیست و انواع مختلفه درختان وا بسته به جای تبیه آنها نبوده، بلکه منَشاء و مبداء تخمی که درآن تولید نهال صورت می گیرد حایز اهمیت می باشد.
نقص هعمده قوریه ها که در اراضی هموار وپایین زمین برای احداث جنگلهای کوهستانی تاسیس می گردد، این است که نهال ها دراین نوع ساحات زودتر آغاز به پندک و جوانه زدن نموده و در حالی از قوریه کشیده که سطوح مرتفع و کوهها از برف پوشیده می باشند. در این نوع موارد لازم می افتد که نهالها از قوریه کشیده شده الی مساعدت هوا (درسطوح مرتفع) د رخاک ذخیره گردند.
3. موقعیت قوریه
قوریه باید در جای موقعیت داشته باشد که نهال های حاصله به زودترین فبصت ترانسپورت گردیده و سریعا بازگشت گردد. مرکزیت قوریه صرف وقتی مناسب است که اطراف آن ذریعه جاده های ترانسپورتی احاطه شده و به سرک عمومی وصل شده باشند. منزل مامور مسئول در نواحی قریب و یا در داخل خود قوریه یکی از شرایط ضروری دیگری است که باید در هنگام موقعیت قوریه مد نظر گرفته شود. موجودیت منزل مامور مسئول در نواحی قریب قوریه به منظوری پیش بینی می گردد که در مواقع فراستهای بهاری پیوسته در ساحه قوریه بوده و برای جلوگیری از صدمات آن ( هموار کردن لحاف های پوشش فیر نمودن کارتوسهای محافظوی ، به کار انداختن دستگاه های باران مصنوعی و غیره.....) تدابیر لازمه را اتخاذ نماید. تعقیب اخبار جوی از نیز یکی از وظایف مامور مسئول بوده ، طوری که از طریق آن در مواقع وضع ناگوار جوی اقدامات لازم به عمل آرد. د رقوریه های دایمی و مرکزی موجودیت یک رادیوی بطری دار ضروری می باشد.
4. اطراف ساحه قوریه
در حالیکه اگر سمتها ی شرقی ، جنوب و غرب قوریه به وسیله درختان رسیده، احاطه شده باشد، خیلی مفید می باشد، زیرا در صورت آن نه تنها یک اقلیم مساعد محیط جنگل فراهم آمده ، بلکه جای سایه داری برای ذخیره نمودن نهال ها میسر می گردد.سمت شمال قوریه حتی الامکان باید آزاد گذاشته شود، زیرا در صورت موجودیت درختان بزرگ اشعه آفتاب واپس به ساحه قوریه منعکس گردیده ، نوجستهای کوچک را متضرر می نمایند. جمعیت درختان بزرگ اطراف قوریه باید به فاصله ای از ساحه قوریه قرار داشته باشند که چکک آب باران از برگهای آن به خارج از ساحه قوریه ریخته و نتوانند که نو جستهای کوچک و تخمهای بذری را متضرر و متاثیر سازند. جمعیتهای درختانی که اگر در قسمتهای جنوب ، شرق و غرب قوریه قرار داشته باشند ، روی یک تعداد بسترهای بذری سایه نموده و از این طریق به رشد و نموی تخمهای بذری و نهالهای بازکاشت شده اشجار سایه پسند کمک می کند.
قوریه های که به شکل مربع احداث می گردند، ضرورت به یک مقدار کمتر سم خاردار (حصار) داشته ، از نقطه نظر اجراآت و سازماندهی کار اقتصادی تر می باشند. از اینجاست که به شکل مربع یک قوریه ترجیح می دهند. قوریه های جنگلی را نباید در نزدیکی اراضی زراعتی احداث نمود زیرا دراین صورت خطر ازدیاد علفهای هرزه و مهاجرت موشها به ساحه قوریه افزایش می یابد.در حالیکه اگر احداث قوریه در نواحی قریب اراضی زراعتی حتمی باشد،باید توجه نمود که سوزنی برگ(سرپ) که از طرف بایین کمی عریض و به جهت بالا کم عرض ترتیب گردد، نتیجه بهتر می دهد. این نوع حصار نباتی حایز برتریهای متعددی بوده که از همه اولتر ممانعت آن از صدمات بادهای تند و انتقال تخم علفهای هرزه قابل تذکر می باشد قوریه های که در اراضی نشیب داراحداث می گردند باید قسمت پایین آن به وسیله حصارنباتی احاطه نگردیده ، آزاد گذاشته شود، د رغیر این صورت مانعی را در برابر جریان سرد هوا فراهم آورده ، نوجستهای کوچک را متضرر می سازد.
5. آب قوریه
موجودیت آب که امکان حریان آن به ساحه قوریه میسرباشد، د رموارد انتخاب موقعیت قوریه رشد ضروری است. هنگامی که اگر فشار آب لااقل در حدود5/3 اتموسفیر باشد
شکل 1-2 دستگاه بارن مصنوعی





شکل 2-2 چاه عمیق در قسمت بالای قوریه




شکل 3-2 محل ذخیره آب باران از جام قوریه

نصب یک دستگاه مستقل باران به سهولت امکان پذیر می گردد شکل 1 -2 در حالی که اگر امکان آب جاری به ساحه قوریه میسر نباشد، حفر یک حلقه چاه به عمق آبهای تحت الارضی در قسمت بالایی قوریه لازم می باشد شکل 2-2 علاوتاً ذخیره آب برف و باران که از کلبه رهایش کارگران و ساختمانهای قوریه به زمین می ریزد، در بین بیرل و یا مخزنهای اساسی به ضرفیت آب قوریه کمک می نماید شکل 3-2 در این صورت ذخیره 8 متر مکعب آب برای قوریه های کوچک کاملاً کفایت می نماید. قابل یاداوری است که مسئله کمبود و یا قلت آب به این مفهوم نیست که قوریه در خندقها و فرورفتیگیهای زمین احداث گردد، تطبیق کودها و نرم ساختن ساحه قوریه به منظور رطوبت نیز خیلی مفید می باشد.

قوریه های دایمی و موقتی
قوریه های دایمی آن نوع قوریه های را می گویند که چندین قرن به منظور تربیه وتولید نهالهای مودر استفاده قرار می گیرند، چه قوریه های موقتی آنهایی را می گویند که برای مدت کوتاه به منظور جنگل کاری یک ساحه معین تاسیس گردیده و باالاخره از بین می روند.
1. قوریه های دایمی
برتری این نوع قوریه ها این است که به وسیله حصار سیمی و در وازه های مستحکم دخولی و خروجی تجهیز گردیده، هموارکاری و تنظیم ساحه َآن به طرز و میتودهای لاز صورت می گیرد دربین این نوع قوریه ها معمولاً کلبه های رهایش کارگران و منزل مامور مسئول موجود بوده، درداخل و اطراف آن سرک های ترانسپورتی احداث می شود. علاوه برآن این نوع قوریه ها دارای محل ذخیره نهالها بوده عملیات قوریه داری به نح. اقتصادی اجرا می شود.
نقص عمده این نوع قوریه ها این است که تجهیزات تعمیراتی و ساختمانی آن فوق العاده قیمت تمام می شود. علاوه برآن نسبت اینکه به طور مدارم تحت استفاده قرار می گیرند از مثمریت خاک آن تدریجاً کاسته می شود. بعضاً از اثر
تطبیق نادرست کود های مصنوعی ، خاک آن نیز تخریب گردیده ، زمینه را برای ایجاد امراض قارچی و حیوانی مهیا می سازد.
2. قوریه های موقتی
این نوع قوریه ها بالای زمینهای تازه وسالم احداث گردیده، از طریق آنها امکان تربیه و تولید نهالهای قوی و نیرومند امکان پذیر می گردد. قوریه های موقتی معمولاً در نواحی قریب ساحاتی که دران احداث جنگل پیش بینی می شود، تاسیس گردیده، وسیلتاً از مصارف گزاف ترانسپورتی جلوگیری می شود.
نقص قوریه های موقتی این است که نهالهای مولده آنها نسبتاً گران تمام می شود.

طرز احداث قوریه
1. آماده ساختن بسترهای بذر
قبل از اینکه یک قوریه جنگلی احداث می گردد. باید مواد غیر مقتضی مانند ریشه ها، کتده های درختان، سنگهای بزرگ و کوچک و غیره در ان جمع آوری گردیده واز ساحه قوریه خارج گردند .بهترین طرزی که برای کشیدن درختان بزرگ (در حالی که اگر در ساحه قوریه موجود باشند )همراه با ریشه های انها مورد استفاده گذاشته می شود ،همانا استعمال تراکتور های ثفیل بوده ،طوری که نخست چهار طرف انها کنده شده ،ریشه های اطرافی انها قطع وتنه ها به ارتفاع 4-6 متر ذریعه کبیل های قوی بسته گردیده ،از زمین کشیده می شوند. هموار کاری وتقسیمات ساحه قوریه به بستر های بذری حسب پلان قوریه داری وشکل طبیعی خود ساحه عملی می گردد .برای اینکه از مهاجرت موشها وحشرات مضره به ساحه قوریه جلوگیری گردد باید اطراف قوریه ذریعه یک جوی کوچک که حائز دیوار های عمودی باشد ،احاطه گردد.
2.تقسیمات ساحه قوریه
تقسیمات ساحه قوریه به بستر های بذری وابسته به فورم و شکل طبیعی ان می باشد .قوریه های جنگلی ای که دارای اشکال هندسی مستطیل ویا مربع باشند ، خیلی مساعدتراند . درحالی که اگر شکل قوریه مستطیل باشد ،باید ذریعه سرکی که 5/2متر عریض باشد به دوحصه مساوی تقسیم گردد .در صورتی که سرک مذکور به جاده ای عمومی وصل شود ،برای حمل ونقل کودهای حیوانی ،کمپوست ،برگ ،کودهای مصنوعی ،ترانسپورت نهال ها وغیره خیلی مساعد می شود . برای اینکه میتودهای قوریه داری تطبیق گردیده وطرز عملیات قوریه داری به نحوی اقتصادی اجرا کردد،بستر های بذری باید طویلتر باشند .قاعده عمومی این است که طول بستر های بذری را در حدود 20-30 متر وعرض انها را در حدود 10-20 متر رعایت می نمایند . بستر های بذری ای که به این ترتیب احداث می شود دارای برتری های متعدد بوده طوری که از من جمله اقتصادی ساختن تعاملات قوریه داری آن قابل ذکر می باشد بستر های بذری باید بوسیله لوحه های مستحکم تجهیز گردیده هرکدام آن به اساس سلسله مراتب نمره بندی شوند.
3. هموار کاری ساحه
به منظور هموار کاری ساحه قوریه لازم است، بسترهای یذر(کردها) د رفصل خزان قلبه گردیده و در اوایل بهار ماله گردند. برای اینکه از سرازیر شدن قشرمرده زمین به جای قشر زنده آن جلوگیری شده باشد، باید از قلبه کردن خیلی عمیق خود داری گردد. بعد از اینکه بستر های بذری ماله گردیدند، ذریعه پنجه های آهنی تکراراً سرازیر گردیده، آماده بذر می شوند.
1. حصار قوریه
قوریه های دایمی ویا مرکزی ای که مدتها زیادی مورد استفاده گذاشته می شوند، باید به وسیله یک حصار سمی احاطه گردند، پایه های چوبی ای که به منظور استحکام حصار مذکور مورد استفاده قرار داده می شوند، معولاً از اشجار (کاج سفیدPinus silestris، لارچ اروپایی – Larix s decidua ، نشترPica smithiana ، بجور – Abies spectabilis ) تهیه می گردند.
پایه های چوبی باید قبل از استعمال آنها پوست گردیده و تا زمانی خشک شوند که دربین چوب آنها درزهای متعدد بودجو آیند. متعاقباً ذریعه محلول کاربولینومKarbolinum و هوردایت Hordaeit باید طوری مالش داده شوند که محلول مذکور داخل درز های متذکره گردد. پایه ها به فاصله 3متر از هم دیگر قرار داده شده ، به عین عمق 70 سانتی متر در داخل زمین فرور برده شوند. برای حصار قوریه های دایمی سیم چارخانه نسبتاً ضخیم از همه انواع سیمها مناسبتر است شکل 4-2 . د رمناطقی که گذر حیوانات وحشی مانند آهو متصور باشد، حصار سیمی به ارتفاع 120 سانتیمتر کاملاً کفایت می نماید. برای کش کردن و استحکام سیم با پایه های چوبی از سه لین سیم دیگر طوری استفاده می شود که یکی آن در قسمت فوقانی ، دیگری در وسط وسومی د رحصه پایینی آتن بافت گردیده و به هر پایه حصار مذکور وصل شود. برای اینکه از دخول حیوانات کوچک جلوگیری شده باشد، باید سیم قسمت تحتانی آن ذریعه میخهای چوبی به زمین محکم گردد. فراموش نباید کرد که در هر چهار سمت حصار سیمی موجودیت دروازه های مناسب و مستحکم چوبی ضروری می باشد.
شکل 4-2 سیم چا رخانه بهمنظور حصار قوریه




به منظور تعمیر یک حصار سیمی در اثرتثبیت وقت کاریک نفر کارگز نورمال اوقات آتی بهدست امده است.
تعین خط والی حصار و تقسیم پایه ها در چهار اطراف ساحه قوریه د رهر مت 1 دقیقه ساختن سوراخها به وسیله برمه موتور دار دستی در هر متر 2 دقیقه
فرو بردن و محکم نمودن پایه ها در هر متر 2 دقیقه
اتصال سیم به پایه ها // // //
تعمیر امتحانی حصار // // //
اعمار نهایی حصار در هر مت ر3 دقیقه
نصب پایه های دوتایی د رهر فی 40 متر فاصله د رهر 0.8 دقیقه
جمعاً 120 دقیقه در هر متر طول حصار تثبیت گردیده است.

2. رهایش مامور و کار گران قوریه
اعمار یک کلبه رهایش که به عنوان استرحتگاه کرا گران قوریه د رساعات تفریح ، آماده ساختن تخم بذری ، سورتبندی نهالهای ، ذخیره کودهای کیمیاوی، حفاظت آلات ووسایل کار، دفتر مامور مسئول و غیره مورد استفاده قرار داده شده بتواند، در ساحه قوریه رشد ضروری می باشد.
بزرگی کلبه رهایش وابسته به نوع قوریه و تعداد کارگرانی است که در ان مشغول کار می باشد. اطاق استراحت کارگران باید ذریعه میز و چوکی تجهیز گردد. در پهلوی اطاق استراحت کارگران موجودیت یک اطاق کوچک که از ان به عنوان دفترمامور مسئول استفاده می گردد، اثر ضروری می باشد. تعمیر قوریه باید دارای زیر خانه ها بوده ، به وسیله دهلیزها مجهز باشند. دهلیزها به عنوان ذخیره خانه تخم مورد استفاده قرار می گیرند. قسمت دیگر زیرخانه ها برای حفاظت مواد زهری و تحویلخانه وسایل و آلات کا مورد استفاده قرار داده می شود. آلات و وسایل کار باید نمره بندی گردیده ، در تحویل خانه مطابق به نمرات آنها گذاشته شوند. در نواحی قریب کلبه رهایش اعمار یک تشناب که کارگران ازآن در مواقع لازم استفاده نمایند، لازم می باشد.

3. پلان قوریه
در پهلوی نقشه عمومی قوریه، همه ساله تطبیق کود ها و عملیات بذری نیز طرح و تصویب گردند. در پلان عملیات بذر، نوع تخم، مقدار تخم وقت تخم پاشی، عمق پوشش نهالهای قابل بازگشت ( نهال های قابل یکه کردن)، عمر نهال های بازکاشت شده و تعداد نهالهای درج و نشانی می شوند. بسترهای بذری و کرده های نهالهای مطابق به عمر و نوع آنها در روی نقشه به اشکال مختلف رنگ آمیزی می گردند. روی نقشه چگونگی تطبیق کود، اندازه و وقت تطبیق کودنشانی می گردد. علاوه بر نقشه ، پلان عملیات بذری و تطبیق کودها، لازم است که هر بستر بذری و یا نهال ذریعه لوجه هایی که در آنها نوع تخم، مبداء ویا منشاء اصل، وقت تخم پاشی و مقدار تخم( د رهر خط بذری) نوشته شده می باشند،تجهیز گردند. درمودر لوحه ها بستر های نهال البته نگاشتن نوع نهال ، مبداء ، تعداد و عمر نهال های باز گشت شده رعایت می گردد. قابل یادآوری است که در برخی از قوریه ها طرح یک پلان روی کاغذ در آورده نشده، شفاهاً از جانب مامور مسئول تطبیق وعمل می شود. این نوع عمل غیر منطقی بوده، در پیشبرد آن سکتگیهای متعددی رخ می دهد دراین صورت لازم است که پلان قوریه شکل تحریری داشته، مطابق آن اجراآت لازم صورت گیرد.

4. بزرگی قوریه
تعینن بزرگی و یا خوردی قوریه مربوط به احتیاج آینده (ساحه که در آن احداث جنگل پیش بینی گردیده است) و همپنان امکان استفاده از نو جستهای طبیعی جنگل می باشد.اخیراً به اساس میتود های جدید، بزرگی قوریه را یک برومیل (1000/1) یعنی یکی برهزار و یا هزارم حصه ساحه ای که درآن احداث جنگل پیش بینی می شود، نموده اند. فرض می کنیم که ساحه یک جنگل خالص سرپ هزار هکتار بزرگ بوده و احداث جنگل مطابق با رعایت فاصله به اندازه 2/1 متر بین نهال و 5/1 متر بین قطار صورت می گیرد د رحالی که اگر روتشن جنگل Forest rotation 80 سال پیش بینی گردیده باشد، ساحه احداث سالانه به 5/12 هکتار و احتیاج سالانه به 70000 اصله بالغ خواهد گردید( با در نظر داشت ده فیصد ضایعات این رقم به 80000 اصله نهال می رسد). اگر مدت وسطی باز کاشت نهالها دوسال تمام تخمین گردد، قوریه موجوده باید در طول هر فصل نموی نباتات د رحدود 160000 اصله نهال را تولید نماید البته ضایعات سالانه نهالها دراین مورد10 – 15 فیصد تخمین گردیده ، طوری که با ضم این رقم تعداد مجموعی نهالها سالانه به 180000 اصله بالغ می شود. پس با رعایت اندازه های 20 سانتی متری بین قطار و 5/7 سانتی متر بین نهال، بزرگی ساحه باز کاشت و نهالها 27/0 هکتار را احتوا می نماید. ساحه ای که به منظور بذر تخمیانه مرود استفاده گذاشته می شود، حشب قاعده عمومی یک بر دهم حصه ساحه نهالها را در برگرفته طوری که در این مورد 027/0 هکتار بزرگی هردو ساحه (ساحه بذر و ساحه باز کاشت نهال) به 3/0 هکتار بالغ می گردد. سرک و خیابان قوریه معولاً 25 فیصد ساحه قوریه را در بر می گیرد. درین صورت ساحه آن به اندازه 075/0 هکتار محاسبه گردیده که همراه با آن بزرگی مجموعی قوریه به 38/0 هکتار بالغ می شود. این رقم 40/0 پرومیل ساحه جنگل رانشان می دهد. د رحالی که اگر هر بستر بذری د رهر 5 سال یک بار تحت تطبیق کودهای سبز در آورده شود، مجموعاً 20 فیصد ساحه قوریه که عبارت از 06/0 هکتار می شود به مجموع ساحه قوریه افزوده می شده و در صورت آن بزرگی قوریه به 5/0 پرومیل ساحه جنگلی می رسد ( ساحه قوریه در نهایت امر5/0 هکتارزمین را احتوا می نماید)
از یک قاعده عمومی دیگر بر می آید که بزرگی قوریه باید 4 فیصد بزرگی ساحه جنگل را احتوا نماید. پس مثال فوق را می توان حسب ذیل محاسبه نمود. 5/0 = 4/0 * 5/12. هنگامی که اگر 25 فیصد ساحه سرک و خیابان ها و همپنان 20 فیصد ساحه بسترهای کود سبز را به آن علاوه ناییم، بزرگی ساحه قوریه به 7/0 هکتاربالغ گردیده ، طوری که رقم بزرگی نهایی قوریه را برای احداث ساحه مذکور که کاملاً ذریعه نهال به طوری مصنوعی صورت میگیرد، نشان می دهد.

آماده ساختن زمین و بستر ها بذری
مکان اساسی ای که د رمورد آماده ساختن زمین به کار میرود د نتایج خوبی از آن به دست می آید، عبارت از تغییراتی است که د رخواص فزیکی قشر فوقانی خاک ورد می آید. تغییرات متذکره بهبود رژیم هوا، آب ، غذا و حرارت خاک را برای جوانه زدن و نموی تخمها تامین نموده. زمینه خوبی را برای انکشاف میکروارگانیزمهای مفیده فراهم می آورد. از جانب دیگر اجرای تمام امور تولیدی (یکه کاری و کشیدن نهالها، تطبیق، کودها، آبیاری و غیره ) را به نحو اقتصادی امکانپذیر نموده، آماده ساختن بعدی آن را سهلتر می سازد. آماده ساختن زمین فنی است که خاصیت فزیکی خاک را مطابق به احتیاج نهالها تنطیم می نماید. د راثر آماده ساختن و یا نرم کاری زمین ایجاد مسامات و ذرات مناسب خام تامین می گردد.
برای بر آرودن اهداف قوریه مسامات خاک باید در حدود 50 – 60 فیصد انداز گردد. این معیار برای زمینهای خشک کمتر وبرای اراضی مرطوب زیاد تر می باشد. نرم کار زمین بالای اندازه های ذرات خاک نیز تاثیر می نماید. بالوسیله ذرات که به اندازه های 20/0 الی 10 ملی متر تشکیل گردند، خیلی مهم می باشد. در زمینهای خشک بزرگی ذرات خاک باید در حدود 25/0 – 5 ملی متر بوده و مقدارآن باید از دو بر سوم حصه مجموع ذرات خاک زیاد تر در اراضی مرطوب بهتر است ذرات خاک در حدود 5- 10 ملی متر اندازه گردد.
در حالیکه زمین صرف یک بار قلبه گردد، خاک آن طوری لازم است، نرم وآماده نمی گردد. درین صورت بهتر است چندین بار نرم کار گردیده، تا بالوسیله فیصدی معین مسامات و بزرگی لازم ذرات آن تامین گردد. نرم کار زمین معمولاً به شکل اساسی و هم چنان ضمنی صورت می گیرد. نرم کار اساسی عبارت از بیل زدن و یا قلبه نمودن زمین به عمق 20 سانتی متر می باشد. این نوع نرم کاری را بنام نرم کار نورمال یاد می کنند. ازینکه خاک زمین در اثر نرم کاری اساسی برای کشت تخم و نهالشانی اماده نمی گردد. ایجاب می نماید که نرم کاری بعد نیز صورت گیرد. د راثر این نوع نرم کاری کلوخ های بزرگ خورد گردیده و سطح خاک هموار می شود. این مرحله نرم کاری را بنام نرم کار ضمنی یاد می نمایند. نرم کاری اساسی به وسیله بیل و یا قلبه و نرم کاری ضمنی به وسیله پنجه یا کتمن صورت میگیرد.
هنگام که زمین نرم وآماده گردیده مواد غیر مقتضی مانند سنگ، ریشه علفهیا هرز آن جمع آوری و کناره گردیده ، و در صورت امکان عکس العمل کیمیاوی آن تثبیت و معین می گردد. د رهر بسوه آن 1 – 5/1 متر مکعب کمپوست علاوه گردیده ، مساویانه به آن مخلوط می شود. این عمل نه تنها خواص کیمیاوی زمین را نورمال نموده بلکه ساختمان فزیکی و جریان میکروبیولوجیکی آن را نیز تحت تاثیر خود قرار می دهد.
هنگامیکه عملیات آماده نمودن زمین انجام می پذیرد، ساحه آن به شکل پشته و جویه طوری تقسیم می شود که عرض و عمق هر جویه 30 سانتی متر و عرض پشته های بذری یک متر تعیین گردد. بعضاً از احداث جویه ها صرف نظر گردیده با تقسمات 30 سانتی متر رهروهاویک متر عرض پشته های بذری اکتفا می شود.هر پشته و یا بستر های بذری که به عرض یک متر ترتیب و آماده می شود طول آن به چهار خط بذری موازی به هم طوری تقسیم می شود که هرکدام آن دارای 5 سانتی متر عرض بوده و به فاصله 15 سانتی متر از هم قرار بیگیرند. شکل 5-2 خطهای بذری د رموارد تخم تمام انواع سوزنی برگان و تخم سبک و کوچک پهن برگان به عمق یک سانتی متر احداث می شوند.
شکل 2-5


تخم و طرز کشت آن
برای تولید نهالهای جنگلی باید تخم استندرد و یا تخمی که دارای وضع بهتر کیفی باشد مورد استفاده قرار داده شود به این معنی که تخم بذری دارای ارزش های بهتر ارثی و کیفی باشد.
و بالاخره اخذ نتیجه مطلوب از کلیه امورقوریه داری وابسته به ارزش های بهتر ارثی تخم بوده ، باید جدا مورد توجه قرار داده شود. ارزش های بذری تخم نیز درین زمینه خالی از اهمیت نمی باشد. مثلا تخم که از درختان خوب محلی جمع آوری کردیده و داری کیفیت بهتر باشدَ، بعد از بذر به زودی جوانه زده نهال های استندرد را تولید می نماید.
برای تولید نهال های جنگلی از استعمال تخم های که امتحان نشده م منشا اصلی ان معلوم نباشد باید جدا خود داری کردد. پس لازم است که تخم ها نخست امتحان و آماده گردیده و متعاقبا به کشت آن اقدام گردد.
الف – امتحان کردن تخم قبل از بذر
تخم بذری معولا از نگاه خصوصیات صاف بودن، قوه نامیه (قوه نمو) وظرفیت آب آن امتحان می شود. تخمی که به منظور بذر امتحان و آماده می گردد. باید کاملاً صاف و پاک بوده ، سهم مواد اجنبی در آن ناچیز باشد. قوه نامیه این نوع تخم را می توان به نحو آتی تحقیق و امتحان نمود.
1. انواع تخم های قطور وبزرگ ذریعه برش ارضی امتحان می گردد. به نحویکه یک مشت تخم را گرفته از آن صد دانه را طوری امتحانی (بدون انتخاب ) جدا ساخته هر کدام آنرا به صورت جداگانه عرضا قطع وهسته آنرا به ارتباط علایم ظاهری (رنگ و ظرفیت آب ) مشاهده ومطالعه می نمایم در جریان این عملیات تخم های سالم را علیحیده نموده نظر به تعداد آن فیصدی قوه نامیه تخم بذری تعیین و تثبیت می گردد.
2. علیه ثانی تثبیت قوه وانرژی نمو عبارت از کشت صد دانه تخم در یک گلدان معمولی بوده طوریکه تخم را بعد از بذر ذریعه یک مخلوط ریک و یا هیومس ( بطور نازک) مستور نموده ، آنرا دریک اتاق نسبتاگرم قرار میدهیم نتیجه نمو الی 21 روز یاد داشت گردیده فیصدی قوه و انرجی نمو تعین می گردد.
3. طریقه ساده و عملی تثبیت قوه انرجی نموی تخم عبارت از استعمال کاغذ جاذب بوده ، به نحویکه صد دانه تخم را روی آن هموار نموده پیوسته مرطوب می شود. کاغذ مذکور رطوبت را حفظ نموده نموی تخم را به سهولت امکان پذیر می سازد. فیصدی قوه و انرجی نمو مطابق به مقدار تخم های که نمو می نمایند تعیین و تثبیت می گردد.
4. صورت صحیح و دقیق قوه و انرجی نموی تخم بذری دراین اواخر ذریعه ماشنهای مخصوص صورت می گیرد. چون تهیه این نوع ماشینها فوق العاده قیمت دشوار است، بناً استفاده از انها غیر اقتصادی تمام میشود. نتایج که از امتحان قوه نامیه تخم بذری بدست می آید، براساس پروگرام زرع سالانه را در اختیار ما قرار داده ، واضح می شود که تخم موجود حایز قوه وانرجی نامیه بوده یا اینکه آن را در اثر بعضی از عوامل خارجی از دست داده است. البته تخمهای که نافذ قوه نامیه می باشد هرگز کشت و زرع نمی گردند. درحالی که اگر قوه نامیه آنها حفظ و انرجی نموی آنها غیر مساوی باشد، باید نخست عملیات نموی قبلی قرار داده شده، آماده بذرگردند.
ب - آماده نمودن تخم قبل از بذر
تخمیانجات بعضی از اشجار حنگلی مانند اکاسی گلدار سفید، بلوط ، ارغوان ، سغورای جاپانی کاج سیا و بعضی از پهن برگان دیگر از اینکه کشت میگردند، به طور دسته جمعی دریک وقت معین سال (فصل بهار) نمو نکرده، به طور غیر مساوی در اوقات مختلفه جوانه می زنند. این نوع نوجستها که معمولاً د رفصل تابستان و یا اوایل خزان ظاهر می شوند، از اثر گرمای شدید تابستانی وسرمای خزان متاثر گردیده، نیست و نابود می گردند، علت اصلی این وضع وابسته به پوست ضخیم تخمهای متذکره بوده که مانع نفوذ آب و هوا گردیده ویا اکثراً به شکل غیر عادی به داخل تخم ( جنین تخم) امکانپذیر می سازد. دراین نوع پوست تخمیانجات قش پالیساد مانع نفوذ آب و هوا گردیده شکل 6-2. و نمی گذارد که حجرات پازیشم از آن استفاده نماید. برا جلوگیری از این وضع طرق مختلف نموی قبلی وجود داشته که ما دراینجا صرف چند طرز آن را به طور مختصر تحت مطالعه قرار می دهیم.
شکل 6-2






1. برای اینکه پوست تخم بعضی از اشجار ( ارغوان ، پسته، بلوط ، و غیره) قابل نفوذ آب و هوا گردیده و به طور نومال نمو نمایند. ار آب داغ و یا جوش استفاده می شو، به نحوی که تخم متذکره را در داخل یک غربال قرار داده ، روی آن آب داغ را برای 10-15 ثانیه پاش می دهیم متعاقباً به طور سطحی خشک گردیده و بلافاصله کشت می شود، یا اینکه تخم متذکره را دریک خریطه تکه ای انداخته آن را برای 5-10 ثانیه در آب جوش ویا یک ساعت درآبی که 40 درجه سانتیگراد گرم باشد فرو برده، بعداً به صورت فوری کشت می شود. درخصوص تخم پسته می توان از تجدید آب گرم استفاده نمود، بدین معنی که تخم بذری پسته را دربین تشتی که حاوی آب گرم باشد فروریخته و آن را بعد از هر 8 ساعت تجدید می نمایم. بعد از سه مرتبه تجدید آب گرم هنگامی که 24 ساعت از آغاز عملیه سپری گردید، تخم را از تشت متذکره بیرون آورده ، بالافاصله کشت می گردد. طریقه استفاده از آب جوش خیلی ساده و موثر بوده، مشروط بر اینکه درجه حرارت آب و وقت استعمال آن حسب فوق رعایت گردد.
2. برای اینکه پوست تخم بعضی از اشجار نازک گردیده و قابل نفوذ آب و هوا شوند، از طریق ساییدن آنها روی یک جسم سخت استفاده می شوند، بدین معنی که تخم را یکایک بالای یک جسم سخت ساییده ، متعاقباً بذر می گردد. این طریقه از نقطه نظر فزیولوژیکی کاملا ً بی ضرر بوده چه تطبیق آن مستلزم ضیاع وقت باشد.
3. طرزالعمل مشهور وقدیمی دیگری که در مورد نموی قبلی تخم مورد استفاده گذاشته می شود ،همانا مخلوط نمودن تخم با براده مرطوب اره بوده که چند هفته قبل از بذر در یک ظرف معمولی تهیه گردیده ودر یک اطاق گرم گذاشته می شود .تخم متذکره را تا زمانی نموی قبلی می دهند که نیش آنهخا از اثر تراکم تخم از هم شکسته وآن را از دست بدهند .دز این حالت تخم متذکره همراه با مخلوط آن بذر گردیده ،روی آن یک طبقه نازگ ریگ هموار می گردد .
4. درین آواخر برای اینکه تخم را برای بذر آماده نمایند ،از مواد کیمیاوی استفاده می شود .این مواد عبارت از تیزاب غلیظ گوگرد وسودیم هخایدرکساید بوده ککه از اثر استعمال آنها پوست ضخیم تخم بذری نازک گردیده ،آماده بذر می گردد .از جمله این دو مواد کمیاوی ،استفاده از محلول 35 فیصد سودیم هخایدرکساید موثر بوده ،به نحوی که آن را جوش نموده ،در بین آن تخم بذری اکاسی وانواع تخمیانجات هم ردیف آن را سه مرتبه برای یک یک ثانیه فرو برده بعد از اخراج آن بلا فاصله کشت می گردد .این عملیه قشر پالیساد وپوست تخم بذری زا نرم نموده نفوذ اب وهوا را بداخل تخم امکان پذیرمیسازد.
ج- قطع نمودن خواب عمیق تخم ها"
تخمها یک تعداد زیاد انواع درختان جنگلی نسبت اینکه خشک میباشند ویااینکه تحت تاثیرحرارتهای پائین نگهداری میشود، اغازبه نمو نمیکنند. ولی هنگامیکه دریک محیط مرطوب، با حرارت مناسب ونفوذ هوا قرارگیرند، سریعا نیش زده به نموی خویش اغازمینمایند. درعین حال تخمهای نیزموجود هستند که اگرتحت شرایط مساعد نمونیزقرارداده شوند برای چندماه حتی یک الی دوسال درحالت خواب عمیق بوده اغازبه نمونمیکنند. انواع درختان Tilia SPP ،F floibunda ، سیاه چوبAcer campestris ، Pinus leucodermis ،P.strobus وغیره دارای این نوع تخمها میباشد.
عقل واسبابی که خواب عمیق این نوع تخمها را فراهم میاورد تا هنوز کاملا واضح نمیباشد. فرضیاتی که چنین تخمهای متذکره به سرحد پختگی فزیولوجیکی بالغ نشده وباید برای یک مدت معینی گذاشته شوند که پخته گردند مورد قبول نمیباشد، زیرا تثبیت گردیده است که پختگی فیزیولوجیکی زودترازموعد انتشاروپختگی تخنیکی تخمها فرامیرسد. ازاینجاست که خواب عمیق تخمها بیاید به عنوان استراحتی تلقی گردد که ان را بعد ازجمع اوری به منظورپختگی نهایی خود سپری مینمایند. برخلاف ان باید فرضیاتی را قبول نمود که این حالت تخمها یکی از مشخصات آن نوع نباتاتی است که شرایط محیط خازجی توافق نموده ،تخمهای خود را از نموی قبل از وقت که نوجستها را به خطرات خشکی ،حرارت های بلند ویا پائین ویا بعضی از عوامل دیگر مواجه می سازد ،محافظت نمایند .خواب عمیق تخمها یک جریان مغلق بیوکمیاوی بوده ،علت آن هنوز هم معلوم نمی باشد .در رابط با آن اخیرآبه مرکبات نوکلیین که در حجره این نوع نباتات موجود هستند ،توجه زیادی مبذول می گردد .حجرات جنین که در حالت استراحت باشند عاری از RNK بوده وتعداد DNK آن خیلی قلیل می باشد .هنگامی که از دوره ای استراحت خارج می شوند ،تیزابهای نوکلیین تشکیل گردیده ،مقدار آن چندین مرتبه افزایش می یابد .جمع آوری یک مقدار تیزابهای عامل قطع خواب عمیق وآغاز نموی آنها می باشد تصور می رود که تشکیل تیزابهای نوکلیین وبعضی از مواد دیگر آن وابسته به مصرف انرژی است که از ترای فاسفیت ها ویا تیزابهای ادینورینتریفوسفور حاصل می شود .تقسیمات حجرات که به عنوان عامل اولی رشد ونموی تخمها پنداشته می شود صرف در صورت موجودیت یک مقدار معین تیزابهای ادینورینتریفوسفور امکان پذیر می شود .موجودیت آن امکان تشکیل تیزابهای نوکلیین را فراهم آورده در صورت که مقدار ان مناسب باشد تقسیمات حجرات را نیز ممکن می سازد


وقت بذر:
تخم اشجار جنگلی معمولا درفصل خزان ویا بهارکشت میشود. کشت بهاری درمورد آن نوع تخم درختان جنگلی ( اکاسی، گلدار سفید، سغورای جاپانی) عملی میشود که درمقابل سردی زیاد حساسیت داشته ویا اینکه قبل ازبذر امتحان واماده شده باشد. کشت بهاری درنواحی کوهستانی که دارای فصل زمستان سرد وطولانی باشد، نیز رعایت میشود. چه اگر دراین نوع موارد کشت خزانی عملی وتطبیق شود ، قسمت اعظم تخم های کاشت شده تحت تاثیر سردی زمستان وهجوم پرنده گان نیست ونابود میشود. تخمی که دارای قشرزخیم بوده ویا اینکه دیرترنیش میزند باید درفصل خزان کشت وبذرگردد. زیرا این نوع تخم درطول فصل زمستان نموی قبلی گرفته ، ازاغاز بهار اینده اماده نمو میشود. گذشته ازاین درنواحی خشک وحائز فصل نموی نباتات کوتاه، تطبیق بذر خزانی برتری خاصی دارد. تخمی که درخزان بدر میگردد دراوایل بهار نمو نموده ازاقلیم بهاری کاملا مستفید میشود. روی این نوع دلایل تخمهای درختان ارغوان بجور، نشترو بلوط وغیره باید درفصل خزان کشت وبذرگردد.

مقدار وعمق تخم بذری:
اینکه تخم درختان جنگلی به کدام عمق وچه مقداردرساحه معین یک خط بذری زرع میشود، وابسته به نوع تخم، نسبتهای اقلیمی ومحیطی وهم چنان قوه نامیه ان میباشد. چون وضع کمی وکیفی نهالهای حاصله وابسته به مقدار تخمی است که به عمق معین درساحه معین یک خط بذری زرع میشود. بنآء به ارتباط اهمیت این موضوع ( جدول 1-2) که دراثر تحقیقات وتجارب مزیدی تهیه وترتیب گردیده است، به عنوان رهنمای عملیات بذری ارائه میگردد. هنگامیکه تخم درختان جنگلی مطابق این جدول اماده وبذر میشود باید به عمق مورد نظر ذریعه یک مخلوط ریگ شسته دریایی ومواد عضوی( هیومس ویا براده اره) که بیرون امدن نوجسها رابه سهولت امکان پذیر میسازد، پوشانیده شود. با همه حال ازخاکها مانع بیرون امدن نوجسها گردیده، انها را متضرر میسازد. هنگامیکه تخم نیش زده وبه عنوان نوجست ازخاک بیرون میاید، کاملا نازک بوده علی اکثر تحت شرایط ناگوار اقلیمی مانند برف، باران، باد، سردی، گرمی وغیره متاثرگردیده محوونابود میشود. به منظورجلوگیری ازاین نوع ضایعات ازهمه بهتراین است که چهار اطراف بسترهای بذری رابه ارتفاع 20-30 سانتیمتر ذریعه چوکات ویا میخهای چوبی احاطه نموده وروی ان لحاف چوبی ای که خاصیت جمع وبازشدن را داشته باشد، هموارگردد. این نوع لحاف های چوبی رامیتوان ازنی نیز تهیه کرد. فراموش نباید کرد که چوکات چوبی باید دارای پایه های متحرک بوده ازیک محل به محل دیگری قابل انتقال باشد.

جدول 1-2 تخم انواع درختان مختلف جنگلی وطرزبذر ان
نوع تخم
قوه نامیه%
مقدارتخم درساحه هرخط بذری ( گرام)
عمق بذر
(میلیمتر)
تعداد تخم درهرکیلوگرام
(به 1000)
حفظ قوه نامیه(سال)
اغاز نمو درفصل بهار(روز)
محصول نورمال نهالها ازیک کیلوگرم
سرپ
کاج سفید
بجور
نشتر
راش
کاج سیاه
بلوط
اکاسی
95
95
60
80
75
75
75
50
5/1-5/2
1-5/2
10-20
4-6
20-30
5-8
60-120
3-5
8
8
10
8
30
8
35
2-4
135
165
20
75
4-5
50
2/0-4/0
55
4-6
4-6
5/0
4-6
5/0
2-4
5/0
5/0
16-30
14-35
16-25
20-35
14-21
14-25
30-40
16-25
60000
70000
5000
20000
1500
30000
300
5000

آبیاری بسترهای بذری:
ابیاری بسترهای بذری به منظور تسریع رشد ونموی تخم ونوجسها معمولا درتمام فصل نموی نباتات عملی میشود. دراوایل وقت الی هنگامیکه تخم بذری سرزده وازخاک بیرون میشود، ابپاشی به عمق 10 سانتیمترومتعاقبا ( هنگامیکه نوجستها ساقه وتاج خودرا تکمیل مینمایند) به عمق 20-30 سانتیمتر عملی میشود.
به منظور اینکه جریان اخذ اب به سهولت امکان پذیرگردیده وکاملا مورد استفاده نوجستها گذاشته شود، ابپاشی باید در اثنای عصر ویا عند اللزوم دراوایل صبح عملی گردد. ابیاری بسترهای بذری در طول روز علی الخصوص درمواقع افتابی نوجستها را متضرر میسازد. به منظوراینکه نوجستهای مورد نظر سخت وچوبی گردیده وشاخچه های اصلی انها تحت تاثیر سردی زمستان متاثرنشده باشد ابیاری انها دراواخر فصل نموی نباتات متوقف میشود.

تطبیق کود دربسترهای بذری:
کودها دررابطه با منشا ومحتوی مواد غذایی به گروپهای مختلفی تقسیم میشود. کودها ازنقطه نظر منشا به کود های عضوی، مزالی ومخلوط ازهم تفکیک میگردند. کودهای حیوانی، نباتی وهکذا کودهای سبزا زجمله کودهای عضوی و کودهای فاسفورس دار، پتاشیم دارونایتروجنی ازجمله کودهای مزالی به شمارمی روند. کمپوست، هیومس وپاروی شهرها کودهای مخلوط را تشکیل میدهند.
کودها دررابطه با محتوی مواد غذایی خود به سه گروپ ذیل یعنی کودهای ساده، مغلق ویاترکیبی وکودهای مکمل ازهم تقسیم میشوند. کودهای فاسفورس دار، نایتروجنی، وپتاشیمی درجمله کودهای ساده انواع کودهای حیوانی ونباتی وکودهای مزالی وعضوی ازجمله کودهای مکمل کودهای KNO ، NPK وغیره که دارای دوویا چندین قسم مواد غذایی هستند ، درمزه کودهای مغلق ویا ترکیبی به شمارمیروند. کودهای مکمل تمام انواع مواد ضرروی نباتات را ( نایتروجن، فاسفورس، پتاشیم، کلسیم) دارا میباشند. علاوه برکودهای ترکیبی ، کودهای مخلوط نیزموجود بوده که دارای یک ویا چندین عنصر غذایی میباشند. دررابطه بامطالعاتی که درمورد خصوصیات رشد ونمو و جریان انکشاف انواع بته ها ودرختان جنگلی صورت گرفته است، تصویرذیل درخصوص تغییرات مواد غذایی ومزالی ای که درطول فصل نموی نباتات صورت میگیرد، به شکل غیرمساویانه درتمام ارگانهای نباتات ذخیره میشوند. جریان این نوع ذخیره مواد غذایی به شکل مرحلوی دراوقات فصل نمویی نباتات یکی ازخواص تمام انواع سوزنی برگان وپهن برگان بوده ، درسال اول، دوم،سوم وحتی بیشترازان ادامه می یابد. دراوایل بهار هنگامیکه پندکها ظاهرمیشوند یک مقدارزیاد مواد غذایی که درریشه وساقه انها میباشند به مصرف میرسد.
توآم با انکشاف سطح برگها، مصرف این مواد بیشترگردیده مواد عضوی ومزالی روبه کاهش میگذارد. اما ذخیره سریع مواد عضوی درساقه وشاخچهای نهال بعد ازتشکیل مکمل تاج صورت میگیرد. دراین مرحله که برای نباتات جوان خیلی مهم میباشد باید رژیم بهتراب، هوا وغذا مهیا گردد . با همه حال نوجستها دردوره یکساله خود معمولا چهار دوره رشد را سپری می نمایند.
1. اغاز نمو( مرحله ای که نوجستها سرزده وایجاد برگهای اولی رامینمایند)
2. نموی سریع( مرحله ای که نهالها برگهای خود راتکمیل نموده واغاز به تجمع مواد غذایی می نمایند)
3. نموی بطی( اواخر فصل نمو)
4. انجام نمو( استراحت زمستانی)
ازتحقیقاتی که دراین مورد بعمل امده توضیح میشود که نهالها درمرحله اول به فاسفورس درمرحله دوم به نایتروجن وپتاشیم ودرمرحله سوم به فاسفورس وپتاشیم احتیاج فراوان داشته تغذیه انها درهمچو مراحل جداگانه نمو ذریعه مواد مذکور فوق العاده موثر میباشد. کمبود غذا درمرحله رشد سریع وضع صحی نهال رابه مخاطره انداخته و این حالت دراثر تغذیه بعدی( ناوقت) اعاده نمیگردد. پس دراین مرحله هنگامیکه نهال برگهای خود را تکمیل نموده واغازبه تجمع مواد غذایی می نماید باید ذریعه کود مکمل ( نایتروجن، فاسفورس وپتاشیم) تغذیه کردد. نسبتهای این کود درمورد پهن برگان 1:4:1 الی 1:6:1 ودرمورد سوزنی برگان 1:2:1 تعین گردیده است.

مراقبت ازنوجستها ونهالها:
خطراتی که نوجستها ونهالهای قوریه به ان مواجه میشود، عبارت ازافتاب سوختگی، فراستها، تشکیل قشرهای سخت خاکی، خشکی، رشد وانکشاف علفهای هرزه وهم چنان ظهورامراض وافات میباشد. درقوریه های جنگلی علیه این نوع خطرات ازتدابیر اتی استفاده میکنند.
ایجاد سایه بانها بالای بسترهای بذری، خشاوه ونرم کاری بسترها، ابیاری ومجادله علیه امراض وافات.
هنگامیکه بعضی ازانواع نوجستها مانند سرپ، لارچ، توت وغیره که خیلی نازک هستند تحت سایه ( ذریعه لحافهای چوبی ویا لحافهایی که ازنی ساخته میشوند وخاصیت جمع وبازشدن را دارا می باشند) دراورده شوند نهالهای قوی ونیرومند رابوجود میاورند. این عمل درمورد بذرتابستانی که به خاطر افتاب سوختگی مواجه میباشند نیزخیلی ضروری پنداشته میشوند. ایجاد سایه بانها میکروکلایمت بسترهای بذری را تغییر داده یک حالت معتدل محیطی را به وجود اورده که دارای ریشه های کوچک وقامت بلند میباشد. نهالهای روشنی پسند مانند ریمه، لارچ، کاج سفید، توت دررابطه با این اصل خیلی حساس می باشند.
نرم کاری ساحه بسترهای همزمان با خشاوه میخانیکی علفهای هرزه صورت میگیرد. اما بعضاممکن است بعد ازابیاری بسترهایی که خشاوه گردیده باشند نیزاجرا وعملی گردد. درصورت تبخیر رطوبت ازسطح فوقانی زمین نسبت به اینکه جریان کپیلری اب ازجهت پائین زمین به طرف بالای ان قطع میگردد، کاملا محدود میشود. گذشته ازان نفوذ اب به طرف پائین زمین امکانپذیرگردیده جریان هوا دربین خاک به سهولت صورت گرفته ازجریان روزمینی اب جلوگیری میشود. پس به هراندازه ایکه ازاثرنرم کاری زمین ازضایعات رطوبت جلوگیری میشود به همان اندازه برای نهالهای قوریه مفید میباشد.
عملیات نرم کاری بسترها درنیمه اول فصل نموی نباتات، هنگامیکه رطوبت خاک نسبتا زیادتربوده ورشد ونموی نهالها خیلی سریع میباشد، اهمیت فراوان دارد. نظم وسرعت تطبیق ان وابسته به عوامل زیاد ( محل قوریه، مشخصات اقلیمی، عمرنهالها وغیره) می باشد. اینکه نرم کاری وخشاوه ساحه نوجستها چند مرتبه ودرکدام وقت صورت میگیرد ، ذیلا سفارش میگردد. ساحه نوجستها یکساله درنیمه اول فصل نموی نباتات درهر15 روز یکبار ودرنیمه دوم درهر 30 روز یکبارخشاوه ونرم کاری شود. ساحه نوجستهای یکساله درمناطق خشک درحدود 6-8 دفعه وازنوجستهای دوساله درحدود 4-5 مرتبه نرم کاری گردد. نرم کاری معمولا به وسیله بیل، کلتیواتور، کتمن ویا تراکتور صورت میگیرد. مجادله کیمیاوی علیه علفهای هرزه ودفع افات وامراض بهتراست ازطریق مامورین وکارکنان حفاظه نباتات اجرا گردد.

یکه کاری نهالها:
برای یکه کاری نهالها بسترهای بذری به عمق ( 30-35 سانتیمتر) نرم کاری واماده میشوند . بستربذری درطول تمام کرد به شکل هموارویابه ارتفاع 5 الی 10 سانتیمتر ازسطح ان تنظیم واماده میشود. نوع اولی درمناطق خشک و شکل دومی ان درنواحی مرطوب وزمینهای سخت مورد استفاده قرارمیگیرد. نهالها معمولا به عمریک سالگی یکه کاری میگردند . باید یاد اوری نمود که نهالهای کوچک به سهولت یکه کاری گردیده فیصدی چسپش انها بیشتر میباشد. نهالهای بطی الرشد مانند سرپ، بجوروغیره نیز به عمریکساله گی یکه کاری میگردند . دربعضی ازقوریه های کوهستانی، جایی که رشد ونموی نهالها خیلی بطی میباشد نهالهای دوساله نیز یکه کاری میگردند. نوجستهایی که به منظوریکه کاری ازمسکن اولی خویش ( بسترهای بذری) کشیده میشوند، دربین سبدها ویا صندوقها قرارداده شده برای اینکه خشک نگردند، دریک محل سایه داری سورتبندی گردیده ،ریشه های طویل ان قطع وقیچی می شود .بعد از انجام این عملیه در ضورت که محل از کاشت انها نزدیک باشد ،بلا فاضله یکه کاری گردیده ،در غیر ان برای این که در برابر خشکی محافظت شوند ،به طور کاملا پوشیده در بین ضندوق ها انداخته شده ،انتقال می یابند .یکه کاری نهالهای کوچک معمولا در بین چاکها ویا خطوط شدیار صورت می گیرد ،چه یکه کاری نهالهای بزرگ در بین چقرکها که به وسیله بیل ویا بیلچه احداث می شوند احرا می گردد. برای احداث چاکها که باید در زمین نرم ومرطوب صورت گیرد از نهال کارهای چوبی ویا سیخهای آهنی استفاده شوند .خطوط شدیار به وسیله بیل ویت قلبه ایجاد می گردند ،درینصورت نهال ها به فواصل معینی در بین خط مورد نظر قرار داده شده ،ریشه های آنها از راست وچب به وسیله خاک مستور می گردد .
در رابط به یکه کاری نهال ها موضوع تغیر شکل ریشه هخا که از غرس غیر صحیح ناشی می شود قابل توجه می باشد .تجاربی که در مورد تغیر شکل ریشه ها (کج شدن ریشه به یک جهت ویا طرف بالا) صورت گرفته ،نشان می دهد .که این حالت رشد ونموی نهال ها را بطی ساخته ، پروسه بیداری پندکهارا مختل می سازد .
یکه کاری نهال ها در اثنای بهار ویا خزان اجرا می شود .به هر اندازاه ای که نهال ها وقشر در یک مرحله کوتاه یکه کاری شوند به همان اندازه فیصدی چسپش آنها افزایش می یابد .نهال های که در فصل خزان (مناطقی که دارای زمستان سرد می باشد ) یکه کاری می شوند ، اغلبآ از طریق یخبندان های زمستانی ریشه کن گردیده ،محو ونابود می شوند .از اینجاست که در این نوع موارد یکه کاری بهاری را ترجیح می دهند .در مناطقی که ریشه کن شدن نهال ها (مناطقی که دارای زمستان ملایم می باشند ) کمتر باشد ،یکه کاری نهال ها در فصل حزان نیز اجرا می گردد .نهال های که به منظوراحداث جنگلهای مصنوعی یکه کاری می شوند ،در موارد سوزنی برگان فواصل10× 10،15×،15،20×25 وندرتآ20×25 وبرای پهن برگان 20×20 ،25×25 ،20×30 و25×30 سانتیمتر رعایت می گردد .
برای نهال های سوزنی برگان 20×20 ویا 30×30 سانتی متر استفاده می شوند .
در رابط به این که در موقع یکه کاری ها فاصله بین نهال ها وقطار از چه قرار باشد جدول (2-2) که در مورد یک تعداد معین درختان جنگلی ترتیب یافته است ،معلومات کافی می دهد.













کشیدن نهال ها
در قوریه های کوچک محلی کشیدن هال ها باید بلافاصله فبل از باز کاشت ویا غرس آنها در ساحه جنگل کاری صورت گیرد .همچنان در قوریه های مرکزی نیز باید فاصله بین کشیدن نهال ها وغرس دوباره ای آنها خیلی کوچک باشد .کشیدن نهال ها باید در موقع کهه بستر های بذری مرطوب باشند ،تا به این وسیله از صدمه ای که به خاک ونهال های قابل باز کاشت وارد می آید ،جلوگیری کردد .حتی الامکان باید سعی گردد که کشیدن نهال ها در هنگام آفتاب سوزان ،وزش باد ها ویخزدگی خاک صورت نگیرد .سوزنی برگانی که در فصل خزان کشیده می شوند باید کاملا پخته بوده ،تاالا پندگهای نهای چوبی شده باشند .
همچنین پهن برگان نیز باید هنکام از زمین کشیده شوند که برگ های آنها کاملا ریخته باشد. نهال ها در فصل بهار باید هنگام از بستر اصلی شان کشیده شوند که پندگهای آنها هنوز به نموی خویش آغاز ننموده باشد .برای کشیدن نهال ها معمولا از بیل ،کج بیل وقلبه اسفاده می شود. هنگام که نهال ها توسط بیل کشیده می شوند . باید یک نفر بیل را یک کمی دورتر از ریشه های نهال ها در خاک فروبرده ،نفر دومی تاجهای چندین دانه شان را در دست گرفته ،آنها را طوری دسته جمعی از خاک بیرون می آورند. درینصورت ریشه های نهال ها متضرر نشده ،کاملا سالم از محل خود بیرون می آید. بر خلاف پهن برگان باید بطور جداگانه ذریعه ای دست محکم گرفته شده به احتیاط تمام که ریشه ویا پوست آن پاره نگردد ،از خاک کشیده شوند .هنگام که نهال ها کشیده شدند ،بلا فاصله باید در صندوقهای سرپوش دار که نهال هارا از تابش مستقیم اشعه ای آفتاب ویا صدمات باد حفاظت می نماید ،انداخته شوند. سورت بندی نهال ها باید دریک جای سایه دار صورت گیرد . بعد از انجام این عملیه صندوقهای نهال ها باید در لاری ترپال دار انداخته شده ،انتقال می یابند در حالی که انتقال ترانسپورت وغرس نهال ها به صورت فوری امکان پذیر نیاشد ،لازم است نهال ها در یک جای سایه داری حد اکثربرای دوروز ذخیره کردند. جایی که برای ذخیره نهالها پیش بینی میشود، باید دارای خاک نرم ریگی بوده، ازخاکهای روسی که به زودی مرطوب گردیده وریشه های نهالها را پوشیده میسازد، اجتناب گردد. جای ذخیره باید به عمق کافی حفرگردد تا ریشه ها بطورراحت دربین انها قرارگرفته وازکج شدن وقاط شدن انها جلوگیری گردد. ریشه باید الی حلقه ای که برساقه وصل است، ذریغه مسطورگردد، درصورت خشکی هوا بهتراست ریشه ها وقتا فوقتا مرطوب گردد.

احیای جنگلات پسته، حمایت از سرمایه های ملی کشور

احیای جنگلات پسته، حمایت از سرمایه های ملی کشور

پسته یکی از میوه های مشهور و با ارزشی بوده که طعم خوب ولذیذ آن سبب گردیده است تا بعنوان چاشنی انواع خوراک های قابل پسند، مورد استفاده قرار گیرد. پسته ی افغانستان در نوع خود بی نظیر بوده و اکثر کشورهای جهان از علاقه مندان خاص پسته ی افغانی میباشند. با آنکه عده ی زیادی از کشور های منطقه از جمله ایران بمقدار زیادی پسته، تولید دارد که حتـا به پیمانه ی وسیعی بازارهای کشور ما مملو ازین پسته ها میباشند، اما کیفیت پسته آبی ایران خیلی پائین تراز پستۀ للمی افغانستان میباشد. جنگلات پسته در مناطق شمال، شمال شرق و غرب کشور قرار داشته که عمدتاً در ساحات مرتفع واقع میباشد. براساس آمارهای وزارت زراعت حدود دو ملیون هکتار زمین را جنگلات مختلف احتوا نموده است که چهار صدو پنجاه هزار آنرا جنگلات پسته میسازد. ولایت بدخشان، تخار، بغلان، سمنگان، بلخ، جوزجان، سرپل، فاریاب، بادغیس و هرات نقاطیست که بیشترین پسته زارها را دارا می باشند. بخصوص ولایت بادغیس در حدود 90 هزار هکتار جنگلات پسته را در خود دارد. پسته تنها محصولی میباشد که درصورت رعایت قانون و حراست از آن، بیشترین بهره را میتواند مردم فقیر و نیازمند نصیب شوند. زیرا زمانیکه موقع برداشت یا شول پسته در اوسط ماه سنبله فرا میرسد، طی اعلامی از جانب دولت چیدن آن برای عموم مردم آزاد می گردد و اکثریت مردم محل، جهت چیدن پسته به جنگلات سرازیر میشوند. در صورتیکه این جنگلات بصورت درست محافظت گردد و برای افراد استفاده جو موقع مساعد ساخته نشود تا پسته را قبل از شول آن که اکثر خام میباشد، بچینند، یقیناً سود حاصله درین موسم، نصیب اکثریت مردم بی بضاعت و فقیر خواهد گردید. در گذشته ها معمول بوده که خوانین یا زورمندان، افراد خود را داخل جنگلات ساخته و قبل از اعلان شول پسته بیشترین پسته را می چیدند، که اکثراً این پسته خام و کیفیت آن پائین میبود. افغانستان در 30 سال قبل،  بیش از 2000 تن پسته برداشت و به خارج از کشور صادر میکرد.  طی سه دهه گذشته حدود50 درصد از جنگلات پسته ی افغانستان بنا به دلایل مختلفی از بین رفتند، اما به اثر توجه دولت افغانستان در مدت 8 سال اقدامات موثری که در زمینۀ احیای این جنگلات صورت گرفت، حاصلات پسته رشد قابل ملاحظه ای داشته است. از جمله احیای جنگلات بادغیس به ارزش یک ملیون دالر گام ارزشمندی میباشد و در صورتیکه این پول ها به نحو مناسب بکار برده شود، رشد چشمگیر ی را در زمینه ارتقای محصول پسته شاهد خواهیم بود. جنگلات پسته یکی از سرمایه های ملی بوده و متعلق به دولت میباشد. عوامل گوناگون ذیل درگذشته سبب از بین رفتن جنگلات پسته گردیده بود:

1- آمدن انارشیسم و تسلط زورمندان در دهات طی سه دهه، سبب شد تا جنگلات، بخصوص پسته زار ها بشکل غیر مسوولانه و بسیار بی رحمانه قطع گردند.

2- خشکسالی های متواتر و قلت مواد سوختی در مناطق مختلف، مردم را ناگزیر ساخت تا متوسل به قطع جنگلات و درختان پسته شوند.

احیای جنگلات افغانستان خاصتاً پسته زارها مستلزم یک سلسله اقدامات جدی و همه جانبه ی دولت میباشدکه ذیلاً توضیح می گردد:

الف: دولت محدودیت های شدید وحتـا مجازات سنگین را برای کسانیکه اقدام به قطع جنگلات مینمایند، وضع و دست افراد سودجو و فرصت طلب را کوتاه سازد. درین راستا با متخلفین از هیچگونه گذشتی کار نگیرد.

ب: به خاطر نگهداری از جنگلات پسته نقش مردم و شوراهای مردمی برجسته شود تا مردم خود بتوانند سهم عمده را در حفاظت از جنگلات کشور ادا نمایند.

ج: هر عاملی که سبب شود تا مردم درختان پسته را قطع نمایند؛ شناسایی شده و روی شیوه های باز دارنده تدابیر لازم اتخاذ گردد. طورمثال در نقاطی که مردم به مشکل و کمبود مواد سوختی مواجه میباشند رسیدگی صورت گرفته سهولت های بیشتر برایشان فراهم گردد تا مجبور به قطع جنگلات نشوند. بالا بردن سطح آگاهی مردم از طریق برنامه های تبلیغی توسط رسانه ها و تیم های آگاهی عامه، از شیوه های دیگریست، تا مردم تشویق به همکاری شده و خود در رعایت چیدن پسته به وقت موعود یا شول پسته، مطابق قانون و اعلان رسمی دولت عمل نموده ومتخلفین را به پنجۀ قانون بسپارند.

بخاطر احیای مجدد جنگلات، باید تدابیر موثری روی دست گرفته شود و در ین راستا جلب کمک خارجی در پهلوی سایراقدامات لازمه ی دولت شرط اساسی میباشد. هرگاه دولت افغانستان بخصوص وزارت زراعت با ابتکارات بهتر و سرمایه گذاری های بیشتر روی احیا و توسعه این جنگلات پلان های وسیع و همه جانبه ای اتخاذ کند و همچنین در صدد بازاریابی و صادرات پسته به خارج از کشور باشد، بدون شک پسته ی افغانستان یکی از اقلام بزرگ صادرات خواهد شد، که تأثیر مثبت روی اقتصاد کشور گذاشته و عاید خوبی را نصیب مردم خواهد ساخت.

انار در افغانستان

پرورش انار :

تاریخچه :

 

اناریاPOMEGRANATE نام علمی PUNICA GRANATUM

این گیاه اصلاٌ بومی آسیای مرکزی وغیره است وهزاران سال است که تحت کشت درآمده است .

مورخ یونانی ازانار به عنوان یک درخت مقدس یاد کرده است . به این خاطر است که انار به وسیله مبلغان مذهبی ازکشور به کشور دیگربرده شده است وحتًی امروزهم می توان نشانه ازدرخت اناررا درهر دیروکلیسا دید وحال حاضر کشور های مهم تولید کنند ه انار عبارت اند از افغانستان ، ایران ، شوروی سابق ، اروپا ، ایتالیا، اسپانیا وغیره می باشد . ولی درافغانستان سه هزار سال تاریخ دارد که تابحال انواع انارهای وحشی درکوه های دوردست یافت می شود .

انار یک بخش از مال التجاره راه ابریشم بود . درنیمه قاره هند انار افغانی شهرت زیاد داشت ودرطبابت نیزاز شربت ودانه آن استفاده می شد وهم چنان برای رنگ سازی استفاد ه می شد خلا صه یک بخش مهم اقتصاد افغانستان را تشکیل میداد.(3 )

 

اقسام شاخه بری :                                                         

                                                                                        بصورت عموم در وقت شاخه بری از دو حالت ذیل استفاده میشود          

1-  کوتاه ساختن ساقه یا Cutting back  که نظر به خواست باغبان می باشد که کدام نوع اقسام شاخه بری را قبول می کند یعنی درختان را به سیستم قد کوتاه ، متوسط و قد بلند باشد شاخه بری میکند .                               

2 – از بیخ شاخه را قطع کرده یاThinning out  درصورتیکه شاخه ها زیاد غلّو باشد مانع عبور نور آفتاب بداخل تاج شود ویا اینکه شاخه ها ی خشک آفت زده ویا از میوه دهی باز مانده باشد آنرا قطع میکند .(7)                

تعریف شاخه بری:                                                            

تعریف: شاخه بری عبارت از قطع نمودن قسمت های از درختان است که نموی طبیعی آن تغییر یافته که در نتیجه حاصل و جنسیت خوب بدست آید،ویا اینکه هر قسمت درخت را نخواسته باشیم ویا خلاف توقع باغبان باشد و آنرا قطع کنیم شاخه بری گفته میشود.                                                                   

بصورت عموم درختان مثمر به دو جهت شاخه بری میشود یکی شاخه بری جهت شکل دهی به درخت است که در مرحله ابتدایی انجام میشود دیگری شاخه بری جهت حاصل دهی است که حاصل سالانه درخت تنظیم شده و شاخه های زائید قطع میگردد. همچنان شاخه بری نظر به آب و هوای منطقه که در چه وقت  سال انجام میشود با جنس،نوع و سن درخت تفاوت میکند اما بعضی درختان است که به شاخه بری زیاد ضرورت دارند ولی بعضی ها به شاخه بری کمتر ، اما درختان جوان نسبت به درختان مسن به شاخه بری زیاد تر احتیاج دارند . از همین لحاظ بصورت جداگانه تحت مطالعه قرار میدهم لیکن نمی توان تمام درختان را به شکل و اندازه شاخه بری کرد زیرا نظر به خصوصیات شان فرق میکند . وهم چنان شاخه بری به منظور انتقال مواد فتوسنتزی به میوه و ریشه و درنهایت باعث تنظیم تشکیل جوانه گل خواهد شد .(7 )                                               

اما یک نکته را باید در نظر داشت شخصی که اقدام به این کار مینماید مانند یک جراح است باید وسایل اش آماده و پاک باشد بصورت درست بداند که کدام شاخه باید قطع شود و بعداً اقدام به این کار نماید                                                           

دلایل شاخه بری :                                                           

شاخه بری درختان مثمر یکی از روشهای مهم در باغبانی است که شامل قطع نمودن قسمتی از تاج درخت به منظور تعادل لازم ، شاخه بری تاج تعداد نقاط رشد را کاهش داده و مصرف ناتیروجن و سایر عناصر ضروری را بیشتر کرده و بکار گیری کاربوهایدریت را کاهش می دهد . بنابر این شاخه بری شاخه و ریشه برای گل دهی و بار دهی درختان میوه بسیار ضروری است وهم چنان به این دلایل شاخه بری میکنم که قرار ذیل یاد آوری میشود :                                        

1.   جنسیت و جسامت فی دانه میوه خوبتر شود . (7)

2.   شاخچه های جدید و جوان ایکه میوه می گیرد تولید شوند.

3.   طول عمر تولید کردن درخت میوه دار زیاد شود.

4.   شاخچه های مولد میوه بالای یک درخت میوه دار یکسان تقسیم شوند  .

5.   همه ساله یک مقدار معین میوه بدست بیاید .

6.   از صدمه امراض کنترول جلوگیری شود .

7.   از آب استفاده خوب اقتصادی نمایم .

8.   اسکلت بندی درست کرده باشیم تا میوه زیاد را حمایت کرده بتواند.

9.   درخت را باز نگاه داشته تا مقدار کافی نور و هوا به داخل آن شود.

10.                     نموی درختان را تحت کنترول آورده و در نتیجه سهولت های زیاد را فراهم بسازیم .

11.                     ذریعه شاخه بری سال بری درخت را نیز کنترول کرده میتوانیم.(6)

اهمیت غذائی وطبی انار:

میوه انار کروی شکل پوست آ ن ضخیم وسرخ وداخل آن تعداد زیادی دانه سخت است که اطراف هردانه را پوش آبدار شرین سرخ رنگ شفاف شیشه فراگرفته است این دانه ها باپوشش آبدار واطراف آنها قسمت خوردنی انار را به عنوان میوه تشکیل می دهد .

ولی ازنظر طب صنعتی تمام قسمت های اندام این گیاه مفیده داروی است درهرصد گرام انار سرخ پرآب که اطراف دانه های انار را فرا گرفته است درحالت خام مواد ذیل موجود است .

آب 81 گرام فاسفورس 83 گرام پروتین 0.5 گرام مواد چربی 0.3 گرام کاربن هایدرید 16 گرام کلسیم 8 ملی گرام آهن 0.03 ملی گرام سودیم 0.04 ملی گرام ویتامین C 4 ملی گرام.(5 )

پوست ریشه انار درسرتاسرخاوردور به عنوان داروی موثرکرم کش وهم چنان بر ضد سایر انواع کرم های دیگرموثراست.

وهم چنان میوه انار منبع خوبی ازپتاشیم وویتامین های B6 وC  می باشد. این میوه دارای نانن هایی است که اثرقبض کننده دارد ودردرمان اسهال ازآن استفاده می کنند مقدار این تانن هادرگل انار بیشتر است . فلس های موجود درداخل میوه انار درصورتی که درکنار دنداد پوسیده قرار داده شود دندان درد را تسکین می کند. میوه اناراشتهار آوربوده ومصرف آن بوی بد دهان رانیز برطرف می کند. مصرف آب انار نیزهمراه باشکر برای معالجه سینه درد وسرفه مفید است.(4) 

جدول میزان ترکیبات مختلف غذایی موجود درمیوه انار                            ( معیاریک عد دانار154 گرامی)
105	انرژی ( کیلوکالوری )
81	آب( %)
1	فیبرغذایی ( گرام )
26	کاربوهایدرید( گرام)
1	پروتین( گرام)
5	کلسیم ( میلی گرام)
399	پتاشیم ( میلی گرام)
5	مکنیزیم ( میلی گرام)
12	فاسفورس ( میلی گرام)
0	ویتامین A
9	ویتامین C ( میلی گرام)
0	ویتامینB1
0	ویتامینB2
1	ویتامینB3
0	ویتامینB6
9	فولات( میکروگرام)
1	ویتامینE ( میلی گرام)

 

خواص بوتانیکی .

درخت یا درخچه انار دارای گل های کامل ومتعلق به جنس PUNICACEAC ونام علمی آن PUNICA GRMATUM می باشد.

شاخه های انار میتواند سرماه حدود 12 درجه سانتی گرد را تحمل کند وگل هانیزچون دوماه ازشروع فصل رشد بازمی شوند. معمولاٌ ازآسیب سرماه مسعون هستند . احتیاج سرمای انار بسیار کم است این گیاه برای رساندن میوه نیازبه تابستان های بسیارکم گرم دارد وریشه ها آن می تواند تابه عمق 1-5 M درزمین نفوزمی کند.

دربرابری کم آبی بسیار مقاوم است ومیتوانیم آنرا بصورت دایم پرورش داد ولی آب یاری مرتب دربالا بردن مقدار محصول وکفیب آن تقش مهمی دارد. درخت انار می تواند تحت شرایط مساعد حدود 5M ارتفاع پیدا کرده وتا 200 سال عمر می کند برای تولید میوه انجام گرده افشانی که معمولاٌ توسط باد حشرا ت انجام می شود ضروری است وگل های انار ازیک چهارسالگی به بعد بروی شاخچه ها به طول 1تا 20 سانتی متر ظاهر می شود .

درهرسال گل ها 40 تا 60 روز یک از شروع فصل رشد در3 تا 4 ردیف یا قطار به توام 10 تا15 روز به وجود می آیند.(6 )

 

انواع انار.

اناردرافغانستان درمناطق مختلف به نامهای مختلف یاد می شود. که با تفکیک درست نام های آنها ر ا معرفی می کنیم.

1- درقندهارسورشکر( شکرسرخ ) 2- سپین شکر( شکرسفید ) 3- شین ( سبز) 4- سور( سرخ ) 5- سردانه ( دانه سرخ ) 6- سفید شیرین ( سپین خوژ) 8 – تاکی ترش9 – ترش سرخ 10 – ترش سفید 11- ترش بیدانه .

        I.    درهلمند.1- پته پوستکی 2- کاغدی ترس 3- گرمه 4- سره خوژه 5- حمزی .

      II.    دربلخ. 1- زاتی 2- شیروشکر.

    III.    درسمنگان 1- پوست عقب 2- سرک 3- کاسگلی 4-سفید نازک.

   IV.    درکاپیسا 1- می خوش 2- کیچه ترش3- ترس قندهاری 4- بیدانه 5- دانه دار سفید.(5 )

شرایط اقلمی ومحیطی .

عکس العمل درختان میوه به عوامل محیطی به دلیل چند ساله بودن ونحوه رشد آنها تا حدودی باسایر گیاهان متفاوت است ازآنجا یکه درختان میوه یک ازبالغ شدن حجم زیاپیدامی کند وباید با فواصل به نسبت زیادی ازیکدیگر کشت شوند.

که درنتیجه باید کوشش شود تامحیط کشت گیاه هان مناسب باشد . مهمترین عوامل محیطی که نحوه رشد ومیزان محصول یک درخت را تعین می کند عبارت از .

1-         سرماه وگرماه – همانند سایر گیاهان درختان میوه برای رشد وتولید محصول یک دفه گرماه وسرماه مناسب برای خودضرورت دارند.

2-         نور- ازمایش های مختلف ثابت کرده بجزازتعدادی محدودی نباتات سایر میوه ها برای گل دادن به طول روزضرورت دارند وخاص نیستندوتنها اثراین عامل روی آنها کمتریا بیشترکردن دوره سنتزدرهرروز می باشد برخلاف طول روز شدت نور دررشد وباروری درختان بسیار موثراست.

3-         موقعیت محل – مجموعه تمام عوامل عرض جغرافیای ارتفاع ازسطح دریا مقدار شیب زمین موقعیت محل را تشکیل مید هد. که این عوامل جغرافیای به درجه اول روی سرجای محیط ودردرجه دوم روی شدت نور است.

4-         خاک- بیشتردرختان میوه به ترکیبات خاک حساسیت زیادی نشان می د هند واگر خاک دارای ترکیبات خوب عمیق وزهکش کافی بوده وازPH مناسبی نیزبرخوردارباشد. بخوبی درآن رشد کرده محصول کافی تولیدخواهد کرد.(6 )

5-         آب – براساس یک قاعده کلی هرگاه منطقه دارای بین 700 ملی باران سالا نه باشد برای پرورش درختان میوه بصورت دایم قناعت بخش است . وهم چنان آنکه کمتراز500 ملی متربارندگی داشته باشد نیاز به آبیاری مرتب درسراسرفصل رشد نموی دارند.

طریقه تکثیر.

  معمولاٌ دانه های اناررا درکرت آماده کردن بردیف می کارند پس ازیک سال که نموکرد آن را به قوریه دیگری می برند.

ودرسه سالگی به جای دائمی انتقال می دهند. برای قلمه زدن درخت انار درماه دلو شاخه های به درازی سی سانتی متروقطع نیم سانتی مترانتخاب می کنند ومی برند ودرخاک های ریگی نمدار فرومی برند به طوری که دوسه چشمه آن بیرون بماند وقتی شاخه ها ریشه زد دربهار نهال هارا بجای دائمی می برند.

سال بعد وقتی درخت جوانه زدن آن شاخه بری می کنند وآرایش می دهند وشاخه های بیخ جوش زیاد آن را می برند تامیوه اش زیاد تر می شود.

معمولآبه سه طریقه تکثیرمیکنند .

1 – قلمه 2 –فرخنج3 – پیوند

به اندازه سی سانتی قطع میکنند به ردیف غرس میکنند .              - قلمه:1

2 – فرخنج : درختی که حاصل ده است شاخه های درراز آنراقات کرده زیر خاک میکنند همین شاخه های زیر خاک ریشه کرد ه جوانه میزنند وبعد از یکسال از درخت قطع کرده واززمین میکشند به جای دیگر غرس میکنند.

3 – پیوند : هرگاه بخواهند درخت را پیوند بزند نهال را به فاصله سی سانتی متر ازکف زمین قطع می کند پس ازآن که شاخه داد سه چهار شاخه قوی ازمیان آنها انتخاب می کنند وپیوند شکمی یا تی پیوند می زنند.(3 )

شاخه بری درختان انار :

شاخه بری درخت انار منحصر به شاخه های آفت زده ، خشک شده و هم چنین شکل دادن به درخت می باشد . شاخه های انار اکثراً طوری رشد می کند که بداخل یک دیگر میروند و باید شاخه های اضافی را شاخه بری کرد .

برای جمع آوری آسان میوه ها ، درخت انار را باید به سیستم قد کوتاه شاخه بری کرد که این عمل باعث میشود که از یک طرف کارگران مقدار بیشتر میوه را از چنین باغها جمع آوری کرده و مصارف کمتر را در بر دارد . و از طرف دیگر درختان قد کوتاه زیبایی خاص را به باغ می دهد .

درختان انار بیخ چسب های زیاد تولید می کند از یک طرف فروش آنها برای بلند بردن اقتصاد شخص کمک می کند و از طرف دیگر نوعی از شاخه بری به حساب میرود و هم بیخ چسب ها را بر خلاف سایر درختان میتوان گذاشت که در کنار درخت ما دری تولید میوه می نما ید و به درخت مادری کدام آسیب نمیرساند .

درخت انار را در زمستان قبل از سبز شدن شاخه بری می کند ، و برای شکل دادن اگر بخواهم درخت قد کوتاه باشد نهـــــــال را پس از شاندن به ارتفاع 40– 30سانتی متر از سطح زمین قطع می کنم و اگر قد بلند خواسته با شیم به ارتفاع 70-80سانتی متر قطع می کنیم تا جوانه ها ی در حال استراحت بیدار شده و شروع به رشد نمایند . میوه تولید می کند و باید از قطع کردن شاخه های میوه  ده جلو گیری شود و بعد از وقت معینه میتوان قطع کرد . زمان شاخه بری انار پس از سرمای شدید زمستان و قبل از بیدار شدن درخت می باشد .(6)

جمع آوری وشرایط نگهداری .

جمع آوری انار وقتی است که میوه پخته شده باشد صورت می گیرد تحقیقات که درسال 1984 توسط ( بن آری ) نشان مید هد که میوه انار قبل از مرعرد آن جمع آوری شود مقدار تیزابیت آن بلند رفته ومواد جامد قابل حل آن کاهش می آبد.

برعلا وه نواقص مزه پوست ورنگ آن تغیرمی کند. هم چنان تحقیقات که درایران صورت گرفته نشان مید هد که درانواع انار مواد قابل حل وموجودیت تیزاب ها تفاوت دارد. وقتی جمع آوری وقتی است که 16.5% مواد جامد و1.5% مواد تیزابی درآن وجود داشته باشد اما این اصول درافغانستان موجود نبوده جمع آوری بعد از رسیدن انار دراواخر تا بستان و ماه میزان صورت می گیرد .

هم چنان شرایط نگهداری هرنوع میوه درذخیره گاه ها ازروی مطالعات علمی به اثبات رسیده شده که کدام نوع میوه درچی نوع شرایط باید نگهداری شود. که برای نگهداری هرنوع میوه جات بعداز برداشت آن درحفا ضت خانه ها روی درجات حرارتی وسردکن ومعتد ل کننده نگهداری می شود .

مثلاٌ انار درزخیره روی درجه حرارت 1-3 درجه سانتی گریت ورطوبت نسبتی آن 95% وعمر نگهداری تقریبی درافغانستان 2- 4 ماه می باشد روی این اساسات نگهداری انار درمناطق تولیدی محصول انار این اصول رایج نبوده وبه قسم عتعنوی ازمدت های قبل تا حال نگهداری شده وضمناٌ برای پلا نیزه شدن این اصل به وسایل لازم ضرورت است.(5 )

سورت ودرجه بندی انار.

تاکنون هیچ سورت ودرجه بندی اناردرشرائیط فعلی افغانستان وجود ندارد. تنها انارترکیده وگندیده جدشده وبقیه به اندازه به لحاظ نوع اناریعنی انارقندهاری وبیدانه جدابه فورش میرسد. امارنگ انار، سائیزانار، سلا متی ظاهری ودیگرمشخصات عمده آن درنظرگرفته نمی شود.

اناردردو مرحله باید درجه بندی گردد. یکی هنگام جمع آوری آن ودیگری هنگام بیرون کردن آن ازذخیره گاه ها. انارپس ازرفع حاصیل درکارتن ها سبده کریت ها به سائیزهای مختلف  به شکل مناسب به فروش میرسد. درجه بندی مناسب وبهترانارهم از خرابی جلوگیری میکند. وهم موجب جلب وتوجه م مشتریان می گردد. (6 )

بهترین نوع درجه بندی این است که اناربشکل یک یاچند قطار گذاشته شود وبه هراندازه که در جه بندی اناردرست باشد به همان اندازه ازضایعات جلوگیری می شود. ودربازار های تجارتی به ارزش وبه کفیت بالابه فروش می رسد.

طریقه نگهداری انار.

درموردنگهداری میوه جات وسبزیجات دردهه اخیر درکشورهای انکشاف یافته وصنعتی پیشرفت های چشم گیری به میان آمده است تقریباٌ 90 % محصولات درجاهای سرد نگهداری می شود این کشورهای پیش رفته براهمیت فزیولوژیکی محصولات پی برده ودرمورید نگهداری میوه جات وسبزیجات تحقیقات گسترده انجام داده اند. اما متاسفانه باید گفت که درافغانستان نگهداری محصولات زراعتی با استفاده ازروشهای کهن ومحلی صورت گرفته وضایعات زیاد داشته است که ما میتوانیم محصولات مختلف اناررا که به صورت بهتردرجاهای سرد نگهداری کنیم.

هم چنان محصولات درافغانستان معمولاٌ درانبارهای عادی نگهداری می شود به خاطراینکه ازمیزان ضایعات درانباهای( گدام) کاهش پیداکند. باید انارترکیده گی وگندیده آنرا دور نمایم روش دیگری که معمول است حفرزمین که عمق آن85 cm وقطرآن 3m وطول آن به اساس ضرورت انتخاب می شود. که درنتیجه شکل یک کانال را به خود میگرد که دراین کانال به فواصل معین هواکش ها نسب میگردد. ودربالای انارعلف ویا کاه انداخته می شودتااینکه ازهوای سرد درامان باشد چون دراین روش نمیتوان درجه حرارت درجه رطوبت را کنترول کرد بناٌ بازهم ضایعات زیاد داشته وهم کفیت ظاهری انار پاین آمده پوست آن خشک ورنگ آن نامطلوب ونا خوش آیند بوجود میاید .  (2)

نتیجه گیری .

ازآن جای که میدانیم زراعت پیشه اصلی مردم کشور ها بود ه وتقریباٌ 85% عاید کشورها بصورت مستقیم وغیرمستقیم اززاعت مالداری بدست می آید که درجمله آن شکل باغداری نیزازاهمیت بیشتری برخورداراست.

وباتولید میوه جات فروان ومرغوب ازدیرزمان تاحال تقریباٌ درردیف کشورهای مهم تولید کنند ه میوه جهان بحساب می رود . که یکی ازاین جمله محصول اناراست که دراین وظیفه خانگی مورد بحث قرارگرفته است.

این میوه باداشتن قدامت تاریخی چندین هزار ساله یکی ازمرغوبترین وزیباترین محصول باغداری درجهان محصوب می شود. که کشت آن درمحیط خشکه وکم بارانی نتیجه مطلوب میدهد وهم چنان از جمله پرحاصل ترین وآسان ترین ویا اقتصاد ترین میوه درسطح جهان حساب میشود .

وازسوی دیگر برعلاوه اهمیت غذای که سرشاراز انواع ویتامین ها پروتین مواد معدنی وغیره می باشد. درای خواص درمانی وطبی می باشد برای بسیاری ازامراض بسیار مفید وموثر می باشد. بناٌ درزرع وپرورش این میوه باید کوشا باشیم تابتوانیم ازاین طریق سطح اقتصادی فامیلی خود را بلند برده وازسوی دیگردررشد واقتصاد کشور نقش خوبی ایفاه کرده

سفارشات .

 

-1چون افغانستان کشور یست که درآن انواع میوه جات یافت وپرورش می شود بخصوص انارکه دراکثرقسمت های افغانستان یافت می شد بناٌ درانکشاف سستیم باغداری وپرورش آن باید اقدامات جدی روی دست گرفته شود.

-2انواع انار هاکی درافغانستان تولید می شود سورت ودرجه بندی شده وبخارج ازکشور جهت دریافت .... صادرشود.

-3ایجاد استیشن های پروسس وزخیره میوه جات بخصوص انار بخاطر جلوگیری ازضایعات وصدمات.

-4ایجاد استیشن های تحقیقاتی به منظور تشخیص امراض وآفات وبدست آوردن انواع پرحاصل ومقاوم.

 

کشت چهارمغز :

       مقدمه:

ازمان بسیار قدیم علم زراعت یکی از اساس ترین علوم وازمحمترین بخش دردنیا میباشد. وحالا نیز یکی ازرشته های مهم بشمار میاید.

درکشورما نیززراعت ازاهمیت خاص بر خورداربوده میباشد. تقریباٌ % 80  مردم ما بشغل زراعت مصروف بوده وامرار معاش مینما یند. وهم چنین %75_85 عایدات کشور مارا محصولات زراعتی تشکبل میدهد. علم باغداری نیز ازجمله شقوق مهم وارزنده علم زراعت بشمار میرود واز سابق مردم ما درعرصه باغداری علاقه فوق العاده داشته ودارند وحاصلات فراوان را ازمحصولات باغداری بدست می آ ورند.

     چار مغز نیز از جمله درختان مهم بوده که مردم بطریقه های مختلف ازمحصولات آن استفاده میکنند وسالانه مقدارزیادی ازمحصولات چارمغز در افغانستان بدست میآید که درین اواخر یک مقدار کم آن بشکل تازه وخشک شده به کشورهای آسیائ صادر میگردد.  ودرعرصه با غداری درین اواخر پیشرفت چشمگیرصورت گرفته که این پیش رفت دربلند بردن محصولات باغداری وبلند بردن محصولات چارمغز نیزتاثیر مثبت نموده است.

موضوع راکه بنده تهیه نموده ام بااستفاده ازمنابع وماخذ معتبر وقابل اعتماد جمع آوری شده تاعلاقه مندان به این ررشته مهم وپر ارزش بامطا لعه موضوع انتخاب شده بتوانند معلومات وآگاهی بیشتر درین بخش بدست آورند.

 

       تاریخچه چارمغز:

   چارمغز بنام علمی Regia - Juglans از فامل Juglandaceae بنام انگلسی Walnut یاد میگردد.یگی ازمشهورترین درختان مغذ دار است.  به عقیده گیاه شناسان درخت چارمغز از ایران و شمال چین وسایر نقاط د نیا برده شده است.(5)

   وطن اصلی درخت چار مغز را علما نظریه های مختلف داده اند،ّّّّّ برخی از علما به این عقیده اند که وطن اصلی این درخت کوهای بالکان میباشد وعده دیگر از کشور های  آسیایی مین جمله افغانستان میباشد.درخت چار مغز ازنگاه تولید چوب ومیوه خود ارزش فراوان اقتصادی داشته واز معروف ترین مناطق کشت چار مغز در افغانستان در ولایت وارزگان است. میوه آن سرشار از ویتامین AوB است. وبصورت خشک وتازه از میوه آن استفاده میشود.(10) 

    وهم چنان چار مغز از دوران قبل از تاریخ وجود داشته است. در قرن وسطی اعتقاد براین بوده که چار مغز سردرد را معالجه میکند حتی شواهدی وجود دارد که یک باغ چار مغز بسیار زیبا در باغ های بابل وجود داشته است.(13)

   وعده د یگر ازمحقیقین براین عقیده اندکه درخت چا ر مغزدرجنوب شرق اروپا وجنوب غرب آ سیا یا هما لیا یا جنوب غرب چین است . وهمچنان عده ای براین عقیده اند که درخت چارمغزازچین به سایر نقاط دنیا برده شده است . چار مغز درخت قوی است که میتواند تا 53درجه عرض جغرافیه ای نیز رشد و نمو کند حتی در سواحل اسکاندنیاوی هم رشد و نمودرخت چارمغز را دیده اند . (13)

     در کشور ما افغانستان نیز مردم اززمان های بسیار قدیم به درخت چارمغز آشنای داشتند ولی آن قدر اهمیت به این میوه قایل نب  نبودند تا این که بعداز مدت زمان مردم به اهمیت وارزش غذایئ این درخت  پی بردند ودرخت چارمغز فعلآ در کشور ما یکی از درختان مهم میوه به شمار میرود که از اهمیت زیاد دربین مردم برخوردار می باشد.   ترکیبات چارمغز:

جدول ذیل مقدارترکیبات مختلف غذایی موجود درصدگرام چارمغزخام وخشک رانشان میدهد.

آب	5.3 گرام
پروتین	8.14 گرام
موادچربی	65 گرام
موادنشایسته	13 گرام
کلسیم	100 گرام
فاسفورس	380 گرام
سودیم	2 ملی گرام
پوتاشیم	50 ملی گرام
ویتامین A	30 واحد
ویتامین B1	35.0 ملی گرام
ویتامین B2	12.0 ملی گرام
ویتامین B3	1 ملی گرام
ویتامین C	2 ملی گرام
آهن	3 ملی گرام

                                                           (12)

    ارزش غذایی چارمغز:

چارمغزدارارزش غذای بلند می باشد.مغزجارمغزدارای 76%روغن 22%پروتین ویک مقدارکاربوهایدریت ها وهم چنان یک تعادویتامین ها A-B-E درمیوه های خام ویتامین C وجود دارد که ارزش آنرابالامیبرد، که مغزجارمغزهم تازه وهم خشک خورده میشود برعلاوه این درشیرنی وکلچه به کاربرده میشود .

ازمیوه چارمغزروغن های دل چسپ تولید شده که دربعضی خوراک ها ازآن استفاده میشود. چارمغزتازه 50%وچارمغزخشک 65%وزن خودرا روغن دارد.چارمغزمیوه ای است که ازنظرداشتن عناصر،حیاتی است وبرای فعالیت ویتامین ها دربدن ضرورت کامل دارد.چارمغزدارای  مس است وباآهن برای ساختن کرویات سرخ خون همکاری میکند .ازچارمغزروغنی مایع میگیرند که بااین روغن بدن بچه های را که استخوان های نرم دارند ویاکم خون هستند مالش میدهند تااستخوان های آنها محکم شود وکم خونی آنهارا برطرف گردد. (9)

روغن مایع چارمغزبرای سالاد سبزهای خام بسیارمطبوع است وطعم خاص به سالاد وسبزی های خام میدهد .

مغزچارمغزدارای 3.58 گرام فاسفورس 89%کلسیم 1.34% مگنیزیم 3.32% پوتاشیم و21% آهن مقداری مس وهم چنان دارای ویتامین ها A-B1-B2-B6-E میباشد.

چارمغزدارای کلسیم توام بافاسفورس بوده که به خوبی جذب بدن گردیده وبرای سوخت وسازوفعالیت عضلات وعصاب، بدن ضروری محسوب میشود.پس تلاش کنید هرروزیک عددچارمغزاز طرف صبح  میل نماید چارمغزبه ماسلامت ونشاط میدهد،موادچربدارچارمغزنقش راکه گوشت وتخم مرغ دارد ،دربدن ماایفاً میکند.حدود50%چارمغزاز موادچرب تشکیل شده است لذاماده بسیارمغزی ودارای انرژی است بدین جهت نباید درخوردن آن افراد نمود،زیرا زیادخوردن آن سبب چاقی میشود .

هضم چارمغز به علت داشتن روغن زیاد مشکل است،باید به هنگام خوردن،خوب آنراجوید . چارمغزدارای پروتین است وبه خاطراینکه خوب جذب شود ،بهترین طریقه مصرف آن خوردن چارمغزباپنیربه عنوان صحبانه بانان است چارمغزدرای چربی است خوردنی چارمغزقبل غذامفیداست وپس ازغذا دیرهضم است چون چارمغزموادی چربی زیاد دارد ودارای آلبومین نیزمیباشد خوردن آنها باماهی وسبزی جات ونعنـــــا خوب نیست. (3)

چارمغزمنبع غذای قوی برای انسانها است ازآن درتهیه انواع کیک ونان استفاده میشود . چارمغزانواع ویتامین ومواد معدنی، کلسیم وفاسفورس ،منگنزیم وپوتاشیم است . ازچارمغزروغنی بسیارعالی گرفته میشود که درغذاپزی به کارمیرود وتفاله آن غذای بسیارخوبی برای حیوانات است .(11)

نوت:آلبومین ماده است اندک نمکین ودرنباتات وحیوانات وجود داردوبخش عظم سفیدی تخم مرغ راتشکیل میدهد . 

اهمیت اقتصادی چارمغز

     چارمغز خشک از نظر اقتصادی در درجه اول اهمیت قرار دارد .

صادرات چارمغزخشک نه تهنابه پاکستان بلکه در تمام جهان امکان دارد. بخاطریکه چارمغزخشک نسبت به چارمغز تازه وسایر میوه هابازارفروش زیاد دارد واین میوه خشک در اقتصاد مالی یک کشورنقش عمده را بازی میکند درین مورود یگانه مشکل عمد ه خشک  کردن چارمغز به شکل درست آن میباشد.  

فعلا درکشور ما چارمغزکاغزی اهمیت بیشتر دارد تولید می شود وفروش خوب دارد، دارای رنگ سفید وخوشمزه بوده پوست نازک که بعض این چارمغز ها به فشار کف دست میشکند پوست اش ارمغز به اسانی جدا می شود . وصاد رات آن به کشورهای آسیای میانه نیزامکان پذیر است. تا حال چند نوع چارمغزدرکشورما شنا خته شده است ازجمله مشهور ترین آن قرار زیل است . کاغزی ، کورک ، وعا قلی می باشد .

که درمنا طق کو هستانی  نورستان ، کنر ، ولایت نگرهارو لسوالی خوکیانی ولایت بغلان و لسوا لی خوست وفرهنگ وسایر ولایت های مختلف افغان نستان که درتربیه چارمغزکدام مشکل اقلمی ومحیطی وجود ندارد. (4)

ازپوست درخت چارمغز درنساجی بخاطررنگ نصواری تکه هااستفاده می شود .

برگ هایشان خواص تعقم کننده دارد.مکروب که بابرگ چارمغزدرتما س شود درمد ت 12-13 ثانیه ازبین میبرود. چوب چارمغز بخاطر سخت بودنش ارزش  ز یاد دارد.زیبااست، امکان ترکیدنش بسیار کم است، به آسانی برمه، اره، ورنده میشود. ازپوست چارمغز دربعضی محلات زنها ودخترها برای زیبای ورنگ لب ها وهم چنان بخاطر سفید کردن دندان ازآن استفاده میکنند. از درخت چار مغز مبلهای شیک وگران قیمت میسازند که اهمیت اقتصادی زیاد دارد.  (2)

 

خصوصیات بوتانیکی چارمغز

چارمغز به  نام علمی  Juglams-regia  از فامیل Jugandaceae میباشد.

درخت چارمغز درقطار میوه جات برگ ریز به شمار رفته ارتفاع آن( 20-30) متر تنه درخت و شاخه های آن بزرگ و محکم میباشد پوست درخت های جوان اش روشن ، رنگ خاکستری و بعد از یک مدت متحرک برگ های اش بزرگ ومرکب( 5-9) برگ باهم یکجا میباشند. شکل برگ بیضوی ورنگ آن سیاه مایل به سبز و بوی دلچسپ دارد بعضی برگ های خاص هم دارد.

چارمغز به گرده بیگانه القاح شده که جنس های جداگانه دارد اعضای جنس های مذکرو مونث آن جدا واقع است.

گل های مذکر آن ماننده گوشواره آویزان تشکل شده در شاخچه های سال گذشته پایین و بالا میآید. قسمت وسطی میوه محکم و چوبکی بوده و شکل کروی یا بیضوی را دارد قسمت خارجی میوه نرم و پر از مویک ها ویا بدون مویک بوده و رنگ سبز دارد .

قسمت وسطی میوه چوبکی و قطر آن به اندازه های مختلف میباشد. مغز یا تخم، (2-4) قسمت پرده به رنگ روشن نصواری دارد. پلی تخم آن دو دانه بوده. درخت چار مغز نمو سریع دارد. در جوانی اندازه نمو آن بسیار قوی است، نهال یکساله  50 سانتی متر درخت شش ساله 3.5 متر ارتفاع دارد. پندک های آن به قسمت های نمویی حاصل دهنده تقسیم میشود.

پندک های نمویی شاخچه های برگ را تشکیل میدهد این قسم پندک ها در پهلو و نوک شاخچه ها موجود میباشد. پندک های بغلی در بیخ تمام برگ ها موجود میباشد. پندک های حاصل د هنده یاگل دهنده سه نوع دارد که یک نوع آن گل های مونث تشکل میدهد و قسمت سوم پندک های تابستانی میگویند.

پندک های تابستانی در مدت 3-2 هفته قوی و سخت گردیده و اندازه آن افزایش میآبد. در آغاز ماه سرطان در آن شاخچه های تابستانی تشیکل میگردد. شاخچه های درخت چارمغز نیز به دو بخش تقسیم میگردد که بنام های شاخچه هایی نموی و شاخچه های حاصل ده یاد میشوند. شاخچه های نمویی دارای یک دوران نمو بوده و نمو عادی آن در نیمه دوم ماه جوزا تکمل میگردد.

درخت چارمغز در ماه حمل گل میکند و این وقتی است که شاخچه گل های آن به نموی خویش آغاز مینماید. مرحله باز شدن پندک آن 5- 4 هفته تا 12- 10 هفته ادامه میآبد که مربوط به اقلیم میباشد. (11)

مقاومت درخت چارمغز در برابر سردی تا حد زیاد به تکمیل بودن آن   مربوط است.

در صورت که درخت آماده گی کامل برای زمستان داشته یعنی شاخچه های آن نموه خود را به پایان رسانیده و سخت شده باشد این گونه درختان در برابر سردی مقاومت بسیار زیاد میداشته باشند. (2 )

 

ورایتی های مختلف چارمغز:

     1 -  ورایتی  julans rejia    این نو ع ورایتی در مناطق معتدله                            نیمه استوای منجمله افغانستان موجود میباشد  .

2- ورایتی J.cinerea این نوع ورایتی در امریکای شمالی موجود            است .

3- ورایتی J.nijra  این نوع ورایتی از امریکای شمالی به اروپا وآسیا آورده شده است .

4- ورایتی Juglans nigroa  این نوع ورایتی شرق امریکای شمالی یافت میشود .

5- ورایتی Juglans regaia  این نوع ورایتی بومی بالکان درجنوب شرق اروپا وجنوب غرب آسیا یا جنوب غرب چین است .

6-  ورایتی Juglon.s Ailanthifolia  این نوع ورایتی جاپانی است .

7- ورایتی J. mandshurica

 مناطق کشت چارمغز درافغانستان :

        چارمغز درهمه مناطق افغانستان کشت میشود در بعضی مناطق فقط ارزش زینتی دارد . باغ های تولیدی وتجارتی چارمغز اکثرآ در مناطق سرد سیر کشور ، مناطق بلند کوهستانی موجود بوده چارمغز مناطق کوهستانی به شکل طبیعی تکثیر وبه میان می آید .

       معلوم است که چارمغز از قطار میوه های مناطق نیمه استوا ئی به شمار می آید ،سردی اقلیم در کشت آن کدام مشکل به وجود نمی آورد ،باغ های چار مغز افغانستان درمناطق کوهستانی نورستان ، کنر ، ولایت ننگرهار (ولسوالی خوگیانی ) درکابل ،پروان ، کاپیسا ، میدانشهر، لوگر، اروزکان، هرات میباشد. درمناطق شمال کشور یکتعداد ولا یات است که برای تربیه چارمغز کدام مشکل اقلیمی ومحیطی خاص وجود ندارد.(2)

برای باغهای چارمغز نشیب جنوبی خوب نیست ،ز  یر ا در هم چوساحه       درخت زود تر گل میکند که در اثر هوای سرد بهار متضرر میشوند .

       قبل از غرس نهال در باغ باید زمین به صورت درست نرم و هموار گردداما قبل از ساختن خاک باید به خاک کود عضوی وکیمیاوی داده شود.در خاک های حاصل خیز نقش غرس نهال 12x12 امادرخاک های ضعیف نقشه غرس 10x8 مترویا8x8 مترنشان دهی شده است . در هر 5- 4 قطار انواع  (pollinizer) یا گرده دهنده غرس گردد تا عملیه گرد افشانی و القاح به صورت درست تامین گردد .

      مناسب ترین وقت برای احداث باغهای چارمغز خزان میباشد . در هنگام غرس نهال درهر چقوری حتمآ کود سوخته حیوانی انداخته شود تا نموئ سریع آن تامین گردد . به یاد داشته باشید که حصه پیوند شده ، باید زیرخاک نگردد .

      چون نهال چارمغز به فاصله دور از هم غرس میگردد لزا باید درمیان آنها نهال های مانند آلوچه ،آلو، شفتالو نیز غرس گردد  تا به این ترتیب ازساحه باغ استفاده اعظمی به عمل آید .

      اگر منابع آبی باغ محدود باشد ، در آن صورت زمین را باید شدیار گذاشته و نباتات چند ساله غرس  نگردد ، ولی اگر مشکلات آب موجود نبوده کشت نبات پلی دار مفید تمام میشود زیرا که نبات مذکورخاک را ازنگاه نایتروجن غنی  میسازد .(2)

شرایط محیطی:

      آب هوا : چارمغز نسبت به سایر میوه ها دارای مغز بیشتر است مناطق که دارای زمستان یک نواخت بدون تغیر شدید درجه حرارت با حد اقل درجه حرارت از 30- تا 35- درجه سانتی گراد سردی را تحمل نموده میتواند . گل های نر وپندک های انکشافی ونموئ درسردی 28- درجه سانتی گراد تا اندازه ای خساره مند میگردد ، وبعدآ هوا کم کم گرم شود بهترین جای غرس درخت چارمغز به حساب میرود . درمناطقی که هوا متناوب گرم وسرد میشود جای مناسب برای غرس چار مغز نمیباشد . چون این تغیرات درجه حرارت مقاومت درخت را درمقابل سردی وگرمی کم می کند .

     وهمچنین چارمغز هرچئد دراکثرنقاط به عمل می آید لیکن درارتفاعات بالاتر 2500 مترازسطح دریا بهتررشدونمومیکند وکمترمبتلا به آفات می شودسرمای زیاد درفصل زمستان به شاخه های درخت مسن صدمه میرساند لیکن تنه درخت دربرابر سرما مقاوم است .

      برای اینکه ازچارمغزحاصل زیاد بدست آوریم ضرورت است تا آنرا دروقت مناسب آبیاری نموده میوه چارمغز ابیاری شده درمقایسه باچارمغز للمی بزرگتر وخوش مزه تر میباشد.

      چون اندازه بارندگی سالا نه افغانستان بسیار کم است بنا     ً چارمغز بدون ابیاری نتیجه خوب نمیدهد .درمنا طق که باران کم میبارد اگردرخت چارمغزدرمدت دوره نموِیی آن 5یا 4  باروهربار برای هر هکتارهزارمتر مکعب آبداده شود حاصل زیاد بدست میآید.وهمچنان باید از2-3باردرزمستان هم باید آبیاری شود که نورم اینگونه آبیاری باید بلند باشد.(2)

     خاک مورد نظر:

     چارمغز درخاک های سبک ومتو سط رشد بهتر دارد . خاک باید عمیق قابل نفوز آب وهوا (منفذ دارباشد ) خاک های کلی ، سند وسلت، سند برای این درخت مناسب است درجاهایکه سطح آب زیر زمین بالا است نباید درخت چار مغز غرس گر دد . چون که در مقا بل مو جودیت آب زیاد درخاک چارمغز حسا سیت دارد . درخت چارمغز ما نند همه درختان دیگر درخاک های عمیق وقوی حاصل دهی   بهترداردولی درزمین های سنگلاخ ودرکناردریاهاونهرهانیزبخوبی به وجود میآیدرطوبت زیادوخشکی زیاد برای ریشه ورشدونموآن مضراست.چون ریشهای عمیق وگسترده داردازمقدارخاک زیادمواد غذایی میگیرد روی این اصل به کود کمترازسایردرختان نیازمند است.برای تقویت درختان مسن میتوان خاک اطراف آنهارابرداشت ومقدار کود حیوانی درزیردرخت ریخته درکودآب علاوه میکنیم تابه تدریج کود به ریشهای درخت رسیده وتقویت شود. (5)

برای چارمغز یک زمین سالم وریگی باشد مفیداست درخت چارمغزروی تپهای کاملا هواداروروشن به بهترین وجه نمومیکند.بعضی چارمغز های زود رس درسه وچهارسالگی میوه میدهد وبرخی دیگری دیررس هستند بهمین خا طرچارمغزها ی زودرس  بیشتر موردا ستفا ده کشت قرارمیگیرند.(11)

   وقت ومقدار استعما ل کود:

  درخت چارمغز برای تشکیل مغزبه مقدار زیاد ی نایتروجن ضرورت داردکه نایتروجن به شکل امونیم نایتریت، تآ ثیرخوب داشته مزه مغزوکیفیت آنرا بلند میبرد. اما اگرامونیم نایتریت نباشدبایدازکود یوریا استعمال گردد.   

کود p ، A ، D  ( دای امونیم فاسفیت ) به استثنا ی سال اول ودوم دروقت شاندن  نهال ها باید درما ه حمل استفاده گردد چون مغز چار مغزیکمقدار زیاد شحم وپروتین تولید میکند به مقدار زیادنایتروجن ضرور   ت دارد وجهت بلندبردن کیفیت میوه امونیم نایتریت وکودپتا شیم دارضرورت میباشد.استعمال زیاد یوریا به تنهایی شایدکیفیت چارمغزرا متآ ثرسازد.یوریا وامونیم نایتریت که دارای فیصدی های مختلف نا یتروجن میباشد دربلند بردن حاصلا ت چارمغز رول مهم دارد.  

   درباغهایی چارمغز مقدار کود برای درخت حاصلده   12- 10 کیلوگرام سوپر فاسفیت و 3-2 کیلوگرام کود پتاشیم دار سفارش شده است .                              

    درباغهای جوان قبل ازحا صل گیری کا مل درهرمترمربع 12-10 گرام نایتروجن 5- 4 گرام فاسفورس و4- 3 گرام پتاشیم استعمال میشود.(2)

     کودنایتروجن داربعدازماه جوزا برای تمام میوه ضرورت نیست . چون که کودهای نایتروجن دارنموی نبات راسرعت میبخشد.استعمال کودنایتروجن داربعدازماه جوزا باعث نموی بیشترشاخچه هاگردیده که بارسیدن فصل سردی شاخچه های جوان ازاثرسردی آسیب دیده وازبین میرود .چون شاخچه های جوان درتمام میوه های خسته سنگی برای سال ۀآینده تولید گل ومیوه مینماید.دراثربیوقت کود نایتروجندار بعدازماه جوزا حاصلات یکساله را خساره مند می سازد.(2)

 

 

                         تکثیرچارمغز

چارمغزرا میتوان عموماًًًًًً بدوطریق تکثیرنمود به طریقه زوجی (تخم) وغیر زوجی(پیوند) تکثیرنمود. بعضی از محققین برین عقیده اند که درمناطق خشک وسنگلاخ تکثیربوسیله (تخم)بهترین طریقه میباشد.

تکثیر به طریقه زوجی :

 دروقت کشت تخم یک یا دوروز قبل ازآن زمین را به عمق 6-8 سانتی متر نرم ساخته وبعد هموارساخته میشود تاازیک طرف زمین نرم وهموار واز طرف دیگر رطوبت آن حفظ گردد. گیاه هرزه را باید ازبین برد بعد ساحه تحت کشت را به کرت ها تقسیم کنید که اندازه هریک آن 50-30 مترباشد .

      درمیان کرت ها به اندازه 2،5 مترراه های دارای سوراخ ها گذاشته میشود وتخمها درجویچه ها وپلوانها به ترتیب کشت میشود که ازهم 80 سانتیمترفاصله داشته باشد.

فاصله بین تخمهادریک قطاراز 15-20 سانتیمترنشان داده شده است.

اندازه عمق تخم از8-10سانتیمترمناسب پنداشته میشود.

اندازه تخم دریک هکتار800-1200کیلوگرام وانمود شده است که40000-50000هزارنهال ازآن بدست میاید.(2)

 

تکثیربه طریقه غیرزوجی:

تکثیربه طریقه غیرزوجی توسط پیوند صورت میگیردکه چند نوع پیوند مروج است.

1- پندک پیوند درختان 1-2ساله را غرس مینمایند ودرهمان سال پندک پیوند میشود.

2-  اسکنه پیوند که در درختان نسبتآ مسن سال صورت میگرد وتنه درخت راقطع کرده ودرسطح قسمت قطع شده پیوند میکنند.

3-  تنه پیوند درختان ا ز8-10سانتی متر بلند تر ازسطح زمین گذاشته میشود.

   در تکثیر غیر زوجی نکات ذیل را درنظر گیرید:

     1- پندک باید ازدرخت گرفته شود که حاصل آن زیاد ودارای کیفیت خوب باشد.

2-  قبل ازعملیه پیوند ریشه درخت را  خوب آبیاری میکنند تاشیره جریان یافته وعملیه جدا سازی پوست ازتنه به آسانی صورت میگرد.

3-   برای بستن پیوند دروردک ازتار ودرسایر مناطق ازپلاستک 8-10سانتی متر کار گرفته میشود .

4-  پندک پیوند نهال های چارمغز درخزان ماه سنبله ،وبهار ماه جوزا عملی مشود.

5-  برای پیوند شاخچه هایی انتخاب میشود که یکساله بوده اما تاهنگام پیوند در ریک یا بوره اره بتر تیب نگهداشته میشود کهدرجه حرارت آن پاین ولی مثبت باشد.

6-  هرگاه نهال پیوند شده به ارتفاع 150سانتی متر برسد، نوک آنرا قطع میکنند که در نتیجه چوب آن سخت گردد.

7-  ارتفاع تنه نهال پیوندی باید 80 وقطر آن 2،1سانتی متر وطول ریشه آن 35سانتی متر باشد.

شاخه بری

درخت چرمغزمتحمل هرنوع شاخه بری رانداردفقط از4-6سالگی انتهای بالائی آنرا ازارتفاع2-2.5m قطع مینمایندواین عمل باعث رشد شاخه های فرعی آن میشود.

چون درخت چارمغزبه گرده خود القاح میشود بناً براین درختی که ازکشت تخم بدست میآید تقریباً دارای خواص پایه مادری است لکین درمدت زمان طولانی به علت تغیرات جنیتیکی برخی نهال های که ازتخم بدست میآید شباهت به پایه مادری ندارد بنابراین ازپیوند استفاده میشود.(5)

درخت چارمغزپیربایدقرارذیل شاخه بری شود:

v                  وقتیکه درخت چارمغزپیرمیشود یک تعدادزیادشاخه های آن بطرف زمین پائین میآید که اگرچارمغزدرباغ کشت شده باشد این چنین شاخه ها راتوسط وسایل شاخه بری(اره،قیچی)باید هرسال کوتاه گردد.

v                  شاخچه های کوتاه که درمرکزوحصه بالای درخت تولید میشوند بایدهرسال تعداد شان کم شود زیرا اگرکم نشوند درنتیجه مانع رسیدن نورآفتاب شده که درآنصورت درین حصص درخت میوه تولید نخواهد شد.

v                  وقتیکه درخت چارمغزپیرمیشودشاخچه جدیدایکه میوه تولید میکند خیلی کم تشکیل میگردد.پس باید هرسال یک تعداد زیاد شاخچه های خورد کوتاه شود تاکه تولید شدن شاخچه جدیددرطول عمر درخت یکسان دوام پیداکند.

نوت: تشریح فوق الذکردرباره شاخه بری بصورت عموم بوده ولی شاخه بری خصوصی هرورایتی میوه مربوطه چندین عوامل خواهد بود.

مثلاً عمردرخت،ورایتی، جنسیت خاک،موجودیت آب کافی،خواهش خوددهقان وغیره.(4)

 

امراض وآفات چارمغز

1.                  Laspeiresia pomonela:

کرم چارمغز(کارپوکایس)پروانه ای است که لاروای آن به اغلب میوه های سیبی بطورعام وبه چارمغزبطورخاص حمله میکند وتقریباً تا%30حاصل رانابود مسازد.پروانه این حشره دراواخرماه ثورواواخرماه جوزاظاهرمیشود.ابتدا ازمحل گل وارد میوه های درحال رشد شده وباعث ریزش آنها میشود.لاروای نسل دوم درحدود ماه اسد علیرغم خشبی شدن پوست چارمغزازناحیه دم میوه واردمیشود وباتغذیه ازچارمغزدرچارمغزتکامل میآبد ومغزچارمغزراازبین میبرد.

2.                  Paramyelois transitella: کرم میوه:

برخلاف کرم چارمغز که فقط یک لاروا درداخل میوه های آلوده وجوددارد. درصورت حمله این مرض چندین لاروادرداخل یک میوه مشاهده میشود. لاروای نسل اول ودوم درفصل بهاروتابستان به میوه های خسارت دیده حمله میکند. ولی لاروای نسل سوم ازطریق پوست سبزترک خورده خساره زیادی به میوه ها واردمیکند.(16)

مبارزه با آفات چارمغز:

درخت چارمغزبه علت درخواستهای مکررهموطنان درزمینه آفات وامراض چارمغزدرچند جلسه برای استفاده علاقه مندان درروی صفحه گنجانده میشود.

کنترول آفات وامراض چارمغزبه علت بزرگ بودن این درخت مشکل است زیرادواپاشی تمام درخت به سختی انجام میشود. گشت درختان پیوندی،استفاده ازپایه های قد کوتاه تربیه وشاخه بری وانتخات ورایتی های که بطورجانبی حاصل میدهند موجب کاهش اندازه درخت شده وبطور مخصوصی دواپاشی وجمع آوری میوه راآسانترمیکند.تدابیربهداشتی تاثیرزیادی درکنترول آفات وامراض دارد ولی همچنین این تدابیر فراموش میشود.

تدابیر بهداشتی شامل کشت درختان سالم،جلوگیری ازانتقال آفات وامراض از طریق دواپاشی،شاخه بری وسایروسایل کشت،شاخه بری برگها وشاخه های مریض وسوزواندن آنها است. نهالهاقبل ازکشت بایددرنهالستان ازنظر آفات وامراض بررسی شود.

مبارزه:

Ø  مبارزه باگرم چارمغزکه زمینه را برای فعالیت این آفات فراهم میکند.

Ø  مبارزه با بلایت چارمغز.

Ø  جمع آوری سریع میوه ها پس ازکفیدن پوست سبز.

Ø  محافظت میوه ها توسط ادویه پاشی.(16)

 

جمع آوری حاصل چارمغز

میوه چارمغزراوقتی جمع میکنند که کاملاً پخته شده باشد. اگرقبل ازپخته شدن جمع گردداندازه مغزکم میشود وخوب نگهداری نمیشود.

هرگاه میوه پخته شود پوست سبز آن پاره شده میوه به زمین میافتد. میوه چارمغز از2-3 بارتوسط دست جمع میشود وشاخ آنراتکان میدهند. میوه های که درشاخ های بلند محکم باشد تسط یک چوب دراز که بنام خاده یادمیشود بالای درخت چارمغزبه فشارمیکوبیم تامیوه های باقیمانده به زمین بیفتد.دربعضی کشورها جمع آوری چارمغزبصورت میکانیزه انجام میابد.

بخاطراینکه میوه جمع آوری شده کیفیت عالی ورنگ سفیدرا به خود داشته باشد بلافاصله پوست مینمایم،پس میشویم ودرآفتاب گذاشته خشک میکنم.

بخاطرشستشو آب پاک که تیزاب گوگردبا آن مخلوط باشد استفاده میکنند اندازه تیزاب گوگرد 24لیتر آب در0.6kgتعین شده به مقصد آسانی کار ازآب غلیظ نمکی استفاده میشود.

این میوه ها توسط آفتاب خشک میشود ودراطاق های سرد وخشک که درجه حرارت آن 10درجه سانتی گرید باشد،تا3سال از خراب شدن جلوگیری میشود. مگر دریخچال ها این مدت 4سال دوام پیدا میکند.(2

خواص طبی چارمغز

1-       چارمغزخون سازوتصفیه کننده خون است.

2-       چارمغزدرمان کننده بیماریهای ریوی است.

3-       چارمغزمسکن دل پیچه است.

4-       اگرازچارمغز،مربا درست کندبرای اشخاص لاغروتقویت وتحریک نیروی جنسی مفیداست.

5-       مرباچارمغزدوای نرم کننده معده وروده بوده واپندکس راتقویت میکند.

6-       خوردن چارمغزازتشکیل سنگ گرده سنگ صفرا جلوگیری میکند.

7-       پوست درخت چارمغز وپوست سبزچارمغزقبض کننده است.

8-       خوردن چارمغزبرای تقویت جنسی مفیداست.

9-       چارمغزرابا انجیروکیله بخورید مقوی اعصاب ومغز است.

10-  اگرپوست تازه چامغزرابه دندان ولثه بمالید دندان راتقویت میکند.

11-  دم کردن برگ درخت چارمغزبرای درمان ورم مفاصل مفید است.

12-  50gr برگ چارمغزرادریک لیتر آب ریخته ومدت چند دقیقه بجوشانید،برای شست وشوی زخم ها والتیام آنها بسیار مفید است.

13-  دم کردن برگ درخت چارمغزبرای درمان ترشحات زنانه وبیماری سل مفید است.

14-  جوشاندن برگ درخت چارمغز درمان کننده سردرد،سرمازدگی وبیماریهای پوستی است.

15-  شیره قسمت سبزمیوه را اگرچند بارروی سول بمالید آنرا ازبین میبرد.

16-  قسمت سبزوتازه میوه چارمغزرا اگربا آب بجوشانید وموهای خودرا با آن رنگ کنید رنگ قهوه ای به موی میدهد.

17-  برگ تازه درخت چارمغزحشرات مضررامانند ککنک وکفشک ازبین میبرد.

18-  اگرزن حامله روزی یک عدد چارمغزبخوردپس اززایمان پوست شکمش زیبائی خودراحفظ خواهد کرد.

19-  چون چارمغز دارای مس میباشد بنابر این به جذب آهن در بدن کمک میکند.(12)

نتیجه گیری:

    افغانستان سرزمین است که نظر به داشتن شرایط مناسب آب وهوا وموقیعت خوب جعرا فیایی یکی ازکشور های مهم می باشد که محل مناسب  برای رشدونموی انواع مختلف درختان ( درختان میوه ودرختان جنگلی ) میباشد از زمان های بسیار قدیم بوده ودر حال حاضرنیز ازجمله کشور های میباشد که دارای انوع و اقسام مختلفدرختان مثمر وغیر مثمر میباشد که از جمله درختان میوه آ ن چارمغز باآ ب وهوای اکثر منا طق کشوماتوافق خوب داشته وازالحاذخاک وموادموریدضرورت نیزجای خوب ومناسب میباشد.

     مردم مااززمان بسیارقدیم به باغداری آشنای داشته وهم چنین درمورید کشت وپرورش چارمغزمعلومات زیاددارند.امامتاسفانه که شرایط امنیتی واقتصادی سال های گزشته مردم عزیزماراسخت فشارداده وضررجبران ناپزیری رادردتمام عرصه ها پیکرجامعه واریدکرداست.

    مثل اینکه اکثر باغداران کشومانهاهاراازمنابع غیرقابل عتمادتهیه میدارند که این نهال ها باعث کاهش حاصلات میگردد.ویااینکه چارمغزحاصل خوب به دست نمیاورند.ودرنتیجه بایدسعی شود تاازورایتی ها ی اصتلاح شده به دست آورده تاباعث بهبود حاصلات گردد.  

سفارشات:

   نهال های چارمغزبایدتوسط خود باغداران تهیه گرددویااگرخودباغدارتهیه کرده نمیتواندباید دروقت خریدنهال هااحطاط کامل داشته باشد که نهال های چارمغزراازجای مورید اتمنان خریداری کندوازشاندن وخریدن نهال های که مورید عتبارنیست شدیدآ خودداری نماید وباید باغداربه نکات زیرتوجع کامل داشته باشد .

1- درجایکه چارمغزغرس میگرددباید زمین رابه صورت درصت وسحی آماد ه سازیم.

2- قبل ازکشت کردن چارمغزباید مقداربقایائی موادعضوی مثلآبرگ های نباتات ودرختان رادرخاک مدفون کرد.که این مواد باید بصورت سبزدرزیرخاک دفن شود تاموادمورید ضرورت درخت راآماده کندوهم چنین باید یک مقدارکود نیزدرزمین علاوه گرددزمین ازلحاظ داشتن موادعضوی غنی گردد که درسال اول درخت چارمغزباکمبود مواد غذایی مواجع نگردد.

3- دروقت عملیات زراعتی مثلآقلبه نمود،چپه کردن زمین ،کشت وجمع آوری محصولات باید متوجع بوده که به درخت خصوصآدرهنگام قلبه نمود به ریشه های درخت سدمه وارید نشود.

4- درآبیاری به مقداری ووقت کود دهی باید توجع لازم صورت گیرد.

5- شاخه های مبتلابه مرض وخشک بایددرهروقت سال که باشد قعه کرده وازمحل باغ دروگرددتاباعث مبتلاکردنی قسمت های دیگردرختان به مرض نگردد.

6- دروقت مشاهیده کوچکترین علایم مرض درباغ چارمغزباید فورآمتخصصین امراض اردرجریان قرارداده وباید درخت مذکورتداوی ودواپاشی صور ت گیرد.

7- تمام قسمت های درخت خشک شده ازخاک بیرون آورده شد ه وقبل ازکشت مجدد خاک محل واطراف آن ضدی عفونی گردد.

8- باغداران قبل ازرسیدنی سردی زمستان باید نهال های چارمغزراتوسط تکه نرم اطراف درخت را بپوشاند که درزمستان اکثری حیوانات کوهی بالای تهنه درختان چارمغزحمله نموده وپوست آنرامیخورند که درنتیجه این عمل دربهارنهال های خشک شده وازرشت ونموه می ماند.

زراعت افغانستان

افغانستان دارای 38054000هکتار زمین زراعتی میباشد که از آن جمله ساحه جنگلات 1،9میلیون هکتار ،چراگاه 29178000 هکتار و 7.9 میلیون هکتار زمین قابل کشت میباشد که از ان جمله تقریبآ.3 3میلیون هکتار زمین آبی ومتباقی آن للمی میباشد طبق احصاییه ها  تقریبآ 95% مردم به زراعت و مالداری اشتغال دارند. در افغانستان نباتاتی مختلف کشت می شوند که عبارتند از:

  

1. غله جات : گندم ، جو ، جواری
2. حبوبات : ماش ، نخود، لوبیا ، عدس
3. نباتات صنعتی : پخته ، لبلبو ، نیشکر
4. نباتات تیلی : ذغر ،شرشم ، کنجد ،
5. سبزیجات : کچالو ، پیاز ، بادنجان رومی ، بادنجان سیاه ، کدو ، بادرنگ ، گلپی ، گندنه ، گشنیز ، سیر ، ملی سرخک وغیره
6. میوه جات  تازه عبارتند از : انگور ، انار ، سیب ، ناک ،  زردآلو ، شفتالو ، ستروس ، انجیر، تربوز ، خربوزه  وغیره
7. میوه جات خشک عبارتند از : بادام ،  چهار مغز ، کشمش ، پسته ، انجیر ، توت  وغیره

درجه حرارت و مقدار بارندگی دو عنصر مهم اقلیمی به شمار رفته و در تولیدات زراعتی رول عمده را دارد . بارندگی در تقسیمات و طبقه بندی محیط از اهمیت خاصی بر خوردار بوده و اقلیم را ذیلآ طبقه بندی مینماید .

     نوع اقلیم                                                     مقدار بارندگی سالانه به ملی متر

خشک                                                      0-250

نیمه خشک                                               251- 508

نیمه مرطوب                                               509- 1061

مرطوب                                                      1016- 2032

بسیار مرطوب                                              بیشتر از2032

                                         

از جدول فوق معلوم میگردد که بیدون سالنگ ها و ارتفاعات بلند افغانستان که در مناطق نیمه مرطوب قرار میگیرد ، متباقی کشور در مناطق خشک و نیمه خشک قرار دارد

افغانستان دارای هغت زون اقلیمی زراعتی میباشد:شمال،شمال شرق،مرکزی،شرق،جنوب شرق،غرب وجنوب غرب که در زون های مختلف نباتات مختلف توافق از خود نشان داده و کشت میگرددنباتات در افغانستان در فصل خزان و بهار کشت میگردد ، در بعضی از ولایات بعد از رفع حاصل نبات اولی نبات دومی کشت میگردد مانند پخته ، تربوز ، برنج ، ماش ،جواری  ، شلغم  ، گلپی  وغیره . .منابع آبی افغانستان عبارتند از دریاها ، چشمه ها و کاریزها میباشد .در مجموع افغانستان دارای 77 میلیارد متر مکعب بوده که از آنجمله تقریبآ از 30%آن در داخل استفاده میگردد قابل ذکر است  که سطح تولیدات  محصولات زاعتی افغانستان نسبت به دیگر کشور ها خیلی پایین میباشد.و عوامل آن عبارتند از  کمبود تخم های اصلاح شده زراعتی ، کمبود و بی کیفیت بودن کودهای کیمیاوی ، کمبود و بی کیفیت بودن ادویه ضد امراض ، حشرات  و آفات ، بدسترس نداشتن تکنالوژی جدید زراعتی ، کمبود  اب  ،پاین بودن سطح دانش و آگاهی دهاقین  از سیستم های جدید وعصری زراعتی ، ضعیف بودن خدمات ترویج در کشور .

 بخاطر بلند بردن سطح محصولات زراعتی در کشور و بهبود اقتصاد دهاقین ما بنیاد شهید احمد شاه " مسعود" میخواهد خدماتی را در عرصه های مختلف زراعت انجام دهد تا سطح تولیدات محصولات زراعتی  کشور ما بلند برود و زمینه کار برای مردم ایجاد ودر سطح اقتصادی دهاقین بهبود رونما گردد.

کشت و زرع پخته
جاگزین کشت کوکنار 

حمل 138۹

پیشگفتار

مدت چند سال است که موضوعات کشت نبات مخدر و مواد مخدر و تبلیغات و پروگرامهای معیشت زندگی و معیشت بدیل و پروگرامهای بازسازی افغانستان که از طرف NGO ها و موسسات بین المللی و غیره پیشبرده میشود مشاهده کردم و شنیدم و خواندم. با وجود آنکه در بخش های موضوعات فوق نوشته های علمی و کانفرانسها را بداخل و خارج کشور ایرایه نمودم متاسفانه نظریات بنده با نظریات سازمان دهنده گان بازسازی افغانستان و دانشمندان خارجی و داخلی تفاوت داشته و دارد. واقعا انتظار کشیدم ولی راه های و سیستم که در بخشهای فوق پیاده گردید تا منع کشت نبات مخدر در کشور صورت گیرد به ناکامی مواجه گردید. راهی درست و سیستم که جوابگوی باشد ایرایه نگردید و جهان امروزی ما در ساحه ساینس و تکنالوژی به چقدر پیشرفت های چشم گیر نایل امده است.

?کره خاکی ما در رشته های متعدد ساینس و تکنالوژی و غیره دانشمندان زیادی را با خود دارد. متاسفانه در یک مسئله نه چندان مشکل که ان عبارت از منع کشت و زرع نبات مخدر در کشور ما باشد تا همین لحظه فایق نیامده اند و نه تنها فایق نیامده اند بلکه برعکس ساحه کشت ان بلند رفت و تولیدات مواد مخدر ازدیاد یافت و طوریکه دیده میشود سیستم های ناکام و فرسوده را تکرار در تکرار مورد عمل کرد قرار میدهند و کانفرانسهای را با گزارشات، صحبت ها و راپورهای غلط خود افتتاح میدارند.

?درین رابطه چقدر پول بمصرف رسیده است و چقدر شعله هلهله معیشت زندگی و معیشـــت بدیل را سر براه کردند. حال کی مســـئولیت چنین کارها را به عــــهده میـــگیرد؟ هیچکس.

?درین مدت چند سال از زبان هیچ کدام از دانشمندان خارجی و داخلی شنیده نشد که جاگزین کشت کوکنار نبات دیگری هم وجود دارد و سیستم دیگری هم وجود دارد. همه را به یک ناکامی و انتظار وا میدارند.

?من وجداناً ناراحت شدم و مجبور شدم همه نظریات و سیستم ها را برملا سازم با مشوره دوستان دانشمند خود بالاخره این رسالهء ساده را پیشکش عموم دانشمندان محترم داخلی و خارجی و رهبری دولت مان و کشورهای ذیدخل مینمایم.

?این رساله علمی عمیقا در اثر سروی ها و دانش مسلکی ام به نشر رسیده است و من مطمئن استم این پروگرام طور که در رساله فوق امده است بزودترین فرصت دامن یا گلیم کشت نبات مخدر را از کشور بدور میاندازد.

?امیدوار هستم این رساله علمی ام را دقیقاً مطالعه دارند و هر کس هر سوالیکه دارد بنده حاضرم به سوالات ایشان پاسخ ارایه نمایم.

?

کشــت و زرع پخــــــته

?هر کشور در ساحات کاری انکشافی خود در بخش زراعت با تعقیب سیاست اقتصاد زراعتی انواع نباتات استراتیژیک خود را دارد.

?افغانستان نیز از سالهای متمادی بخاطر انکشاف بهتر و خوبتر زراعت در ارتباط تولیدات وافر، نباتات استراتیژیک خود را نیز داشته و دارد.

 

?چرا ما نباتات استراتیژیک میگوئیم ؟

?زیرا انواع مختلفه نباتات وجود دارد ولی مشخصاً نباتات که حجم ضرورت ان بالا باشد تاثیرات مستقیم برفع نیازمندی خوراک و پوشاک و رول بسزا در اقتصاد ملی داشته باشد و هم تاثیرات فوق العاده در صنایع و تجارت کشور داشته باشد.

?بدین لحاظ رول این نباتات از نگاه شیوه تولید طبقه بندی میشود مثلاً :

-            حبوبات.

-            نباتات صنعتی.

-            سبزیجات و میوه جات.

-            جنگلات و علفچرها.

 

    I.                               حبوبات :

?نباتاتیکه تولید غذایی دارند نظر به ساختار جامعه و کشورها فرق میکنند.

?در افغانستان نبات استراتیژیک کاری ضرورت غذایی ما گندم است که هم حجم زیاد انرا به غذا ضرورت داریم و هم ساحه وسیع زمینها تحت کشت آن قرار دارد. یعنی در محور 1.6 ملیون هکتار زمین آبی و 1.2 ملیون هکتار زمین للمی میباشد.

?البته نباتات دیگر مانند برنج، جواری و جو نیز وجود دارد ولی نبات اصلی استراتیژیک کشور گندم است.

?همیشه شنیده ایم مصئونیت غذایی، پس بنابران اولویت پلان گذاری به تولید گندم داده میشود.

 

?II.                               بخش دومی نباتات صنعتی است :

?نباتات صنعتی و تیلی عمدتاً مورد استفاده و چرخش صنایع قرار میگیرد و از تولیدات ان نه تنها در بخش تولیدی غیر غذایی استفاده بعمل میاید بلکه تولیدات غذایی هم دارد. مانند استفاده روغنیات، تولید محصولات پروتینی و غیره.

?این نباتات نیز نظر به ساختار و رشد اقتصادی و اجتماعی جوامع بشری فرق میکنند. مثلا در امریکا و بعضی کشورهای دیگر سائبین، پخته، لبلبو و غیره نباتات استراتیژیک استند.

?در افغانستان نیز از سالیان متمادی پخته در درجه اول نبات استراتیژیک کشور بوده است و بعد از پخته لبلبو، کنجد، زغر، شرشم، گل آفتاب پرست،نیشکر و غیره است.

?ساحه کشت پخته و ضرورت به تولید پخته در کشور بسیار مهم بود و است. قبل ازینکه صنایع فابریکات نساجی در کشور تاسیس شود نظر به ضرورت طور عنعنه پخته به پیمانه وسیع کشت و زرع میگردید. بخاطر اینکه مردم در گذشته و حال ضرورت شدید به لحاف، توشک، فرش و غیره داشتند و دارند و در سطح جهان هم در اثر رشد و انکشاف ساینس و تکنالوژی و ضرورت مواد خام برای فابریکات بوده، نبات پخته به یکی از نباتات عمده و استراتیژیک جهان تبدیل گردیده است. همچنان نباتات لبلبو، نیشکر و سائبین و غیره نیز در راستا قرار دارد.

?صحبت بنده بالای نبات پخته در کشور است. این نبات در دوران حکومت های قبلی هم یکی از جمله نباتات استراتیژیک کشور بود. باساس رویانیدن پخته و تولید پخته روابط سیاسی، اقتصادی با کشورهای عمده جهان مانند انگلستان، جاپان، جرمنی، روسیه، فرانسه و ایتالیا قبل از سالیان جنگ اول و دوم جهانی داشتیم و حتی در تجارت پخته با افغانستان این کشورها در رقابت بودند به همان اساس بود که شرکت سپین زر در سال 1924 و فابریکه قند بغلان در سال 1919 تاسیس شد همین قسم فابریکات نساجی پلخمری و گلبهار تاسیس گردید.

 

?اهمیت پخته منحیث نبات استراتیژیک :

1.   باید راه سیاست یا پرنسیب پایه گذ اران قبلی در مورد پخته تعقیب گردد.

2.        پرنسیبها و پروگرامها در مورد پخته که عبارت از :

-            تولید، تکثیر و انکشاف پخته.

-            تحقیقات و پژوهش های علمی در مورد پخته.

-     فعال شدن شرکت سپین زر کندز و سایر فابریکات جن و پرس ها ( هلمند، هرات، بلخ و بادغیس ) با طرز العمل کاری ان.

-            جستجوی مارکیت پخته یا استفاده از پخته.

?کشت و زرع نباتات صنعتی در سراسر جهان بخاطر تشویق و ترغیب دهاقین بدون سبسائیدی مستقیم و غیر مستقیم، قرضه و کریدت بخصوص در کشورهای رو به انکشاف مشکل است.

?زیرا پخته نبات یک فصله است و در مقابل نباتات دو فصله رقابت اقتصادی کرده نمیتواند.

?مثلاً اگر محاسبه شود زمین آبی را یک دهقان گندم میکارد و بعد از رفع حاصل جای آنرا شالی میکارد عواید حاصله گندم جمع عواید حاصله شالی بلند تر از عواید حاصله پخته میباشد. پس بدین لحاظ دهقان چرا پخته بکارد و دهقان متوجه به عواید خود است درین رابطه دولت چه نیازی دارد که پخته در کشور کشت شود ؟

?دولت بخصوص وزارت زراعت این مسئولیت را در مقابل مردم از نگاه استفاده و شغل کار و تاثیرات مستقیم ان در اقتصاد ملی دارد یعنی در تولید پخته چند بُعد کاری نهفته است :

-     تولیدات صنایع یعنی تکه بهر شکل باشد ضرورت عینی جامعه ما است ممکن بگویند تکه از خارج وارد میشود، بازار ازاد است یک متر تکه تولید شده نسبت از خارج اوردن قیمت است این یک دروغ محض است قرار محاسبات، ارزانترین تکه در کشورهای تولید میشود که خود مواد خام انرا دارند.

-     دوم تولید تار پخته برای بافت قالین، گلیم و تمامی کارهای دست دوزی، صنایع دستی چه در دهات و چه در شهرها اشد ضرورت است. هزاران در هزار مرد و زن شامل شغل این کار اند و هم برای ساختن لحاف، دوشک، بالشت، پرده و غیره از ان استفاده میگردد.

?شما ببینید، صنایع دستی در کشور چقدر مهم است که مواد پخته، پشم و ابریشم بکار میرود. متاسفانه در هر سه مورد کدام پلان گذاری دقیق صورت نمیگیرد.

-     دیگر اینکه پخته در واقعیت در اثر ارزش ان در سطح جهان باسم طلای سفید یاد میشود و در صادرات کشور رول بسزای دارد که تاثیرات فوق العاده در اقتصاد ملی دارد. سالهای قبل و حکومات گذشته توجه عمیق در مورد کشت پخته مبذول داشتند. سالانه در کشور 120000 ? 130000 هکتار زمین پخته کشت و زرع میگردید در حدود 150000 تا 170000 تن پخته در کشور تولید میشد.

?هدف از کشت پخته نه تنها الیاف ان میبود بلکه تولید از روغن پنبه دانه برای دهاقین و مردم و پوستک و کنجاره پخته برای حیوانات که مقدار پروتین را دارا است داده میشد. در رشد مالداری تاثیرات خیلی بسزای داشت. چوبک پخته مواد خوبی برای سوخت جهت پخت و پز بود. علاوتاً ریختن برگ پخته سبب ازدیاد مواد عضوی در زمین و هم باعث تناوب زراعتی میگردید که مفیدیت خاص خود را داشت.

-     همین قسم مفیدیت دیگر پخته عبارت از صادرات مالوچ ان بخارج کشور است که سالانه بالاتر از یکصد ملیون دالر میرسید و روابط تجاری ما را بین کشورها بر قرار مینمود.

-     تاثیرات خوب دیگر ان که دولت را تقویه اقتصادی میدارد و دهاقین تشویق به کشت پخته میشوند واردات روغنیات را از خارج کشور کم میساخت که درین رابطه پول هنگفتی در جهت خریداری روغن های بی کیفیت که به صحت مردم نیز ضرر دارد بمصرف میرسد جلوگیری میکند.

?و هم باید گفت : دولت مسئولیت رفع مشکل بیکاری مردم خویش را دارد که در کشور ما بیکاری بیک معضله بزرگ تبدیل گردیده است از جانبی 5 الی 6 ملیون مهاجر که از خارج کشور می آیند نیز مشکل بزرگ شان بیکاری است. کشت و زرع پخته و فعال ساختن فابریکات نساجی و سایر صنایع را که یاد آوری کردم تاثیر گذار مستقیم بر رفع این معضله است.

?چون دولت ها مکلفیت دارند در جهت تقویه اقتصاد ملی و مردم چنین پروگرامها را در خط مش خویش قرار میدهند. دیده میشود که بعضی اقتصاد دانهای کشور چنین روابط را معلومات ندارند، همه پروگرامها را به بازار آزاد محول میدارند دولت را از مداخله منع میدارند که باعث ناکامی میگردد.

?چیز مهم دیگر اینکه درین رشته چقدر متخصصین و چه نوع تکنالوژی تربیه واموزش کاری گرفته میشد. روابط تسلسل بُعد کاری پخته هر قدر فکر شود به همان اندازه ساحه انکشاف دارد یعنی نباتی نیست که ساحه محدود داشته باشد این نبات استراتیژیک عرصه های تخصصی را در ابعاد کاری صنعت و زراعت گسترش و انکشاف میدهد.

-     نکته را که باید یاد اور شد کشورهای تولید کننده پخته و سازمانها و اتحادیه های که درین ساحه کار و فعالیت دارند روابط کاری انها را با نهادهای تحقیقاتی و تجارت جهانی نزدیک برقرار میسازد. در تبادله دانش ساینس، تکنالوژی علمای این رشته حالت عملی را بخود کسب میکند و در کشورها از برقراری چنین بُعد کاری رونق خوب تبادله دانش ساینس و تکنالوژی و روابط تجارت را میسر میسازد.

-     نکته مهمی دیگری را که باید یاد اور شد کشت، زرع، تولید و تکثیر پخته رابطه مستقیم برایجاد روابط داد و ستد اتحادیه ها، سازمانها و نزدیکی به دولت را مهیا میسازد هیچگاه مجال برای کشت نباتات ممنوعه مانند کشت خشخاش را نمیدهد زیرا این نبات است که مقابله مستقیم بر عواید یک هکتار زمین بر حاصل یک هکتار کشت کوکنار را دارا میباشد. اگر پروگرام کشت پخته و لبلبو در کشور با یک پروگرام و سیستم کاری پیشبرده شود جای برای کشت خاشخاش نمی ماند زیرا تحلیل های اقتصادی نشان میدهد کشت این نبات حاصل بلندتر را نسبت به کشت کوکنار دارد. ممکن اقتصاد دانهای ما این سوال را بکنند که چطور امکان دارد ؟

?در رابطه باید دقیق و علمی صحبت کرد اگر تمام عوامل بلند بردن حاصلات را فراهم سازیم حاصل پخته را در فی هکتار از یک و نیم تن به چار یا پنج تن برسانیم یا حد اقل به 3 تن در هکتار برسانیم ارزش قیمت ان بالاتر از کشت خاشخاش میشود یعنی بالاتر از پنج هزار دالر در هکتار در حــالیکه حاصــل یک هکتار خاشخاش برای دهقان قرار سروی ها و محاسبات به 3500 ? 3700 دالر میرسد. دوم اینکه ما استراتیژی تعقیب سیاست اقتصاد زراعتی را بکار میبریم جای برای کشت خاشخاش نمی ماند.

?خوب بر میگردیم در زمینه چه باید کرد و چه راهی را باید تعقیب نمود.

 

?در زمینه چند نکات یا موضوعات را مدنظر باید گرفت :

  I.             تشریح و سروی بر فعالیتها و سیستم های کاری گذشته.

?II.                               راه ها و طریقه های بلند بردن تولیدات پخته.

III.                               ادامه تحقیقات در مورد پخته.

IV.             سازمان دهی خوب مارکیت داخلی و خارجی برای پخته.

  V.                               فعال ساختن فابریکات نساجی.

VI.             سازماندهی خوبتر و بهتر در مورد تولیدات روغن، پوستک و کنجاره پخته.

VII.             از همه مهم سازمان دهی در جهت تقویه و تشویق دهاقین در جهت بلند بردن کشت پخته و تشکل شان در کوپراتیفهای زراعتی.

VIII.             کمک و رسانیدن میکانیزه زراعتی برای زارعین پخته کار.

IX.                               فعال ساختن تمامی جنوپرس ها در مناطق پخته کار.

 

?سیستم کاری چه بود ؟

?فابریکات جنوپرس دارای دستگاه های تیل کشی، جنوپرس، تاسیسات ذخایر، میدانهای تخلیه و ترانسپورتیشن بودند. بخاطر چرخاندن و فعال نگاه داشتن دستگاه تعداد زیاد کارگران را بشکل کارگران فنی تربیه کرده بودند و تعدادی را بخاطر رهبری بخارج اعزام نمودند.

?در اینجا چند پروگرام را پیاده کردند :

1.        تربیه کارگر و متخصص.

2.   روابط کاری با دهاقین، تقویه دهاقین و معرفت دهاقین در بخش کشت پخته.

3.        رهنمایی و کمک در جهت افزار کاری مانند انواع قلبه ها بعداً تراکتورها.

4.   تحـویل دهی پخـته به سپین زر و جنوپرس ها و عقد قرار دادهای داد و ستد معامله تجارتی.

?دولتهای وقت این موضوع را جدی در خط مش کاری اقتصادی خویش قرار داده بودند به همین ترتیب بود که رابطه را طور مداوم با دهاقین پخته کار برقرار ساخته بودند.

?قبل از زرع پخته جلسات کاری گرفته میشد و پروتوکول ها با نمایندگان پخته کاران بامضا میرسید. دولت در مقابل برای تقویه دهاقین امتعه های زیادی را طور رایگان یا به قیمت نازل به اختیار دهاقین پخته کار قرار میداد.

?مثلاً تولید روغن خوراکه از پنبه دانه، پوستک و کنجاره برای حیوانات شان.

?اجرای قرضه و کریدت از طریق بانک انکشاف زراعتی.

?خدمات ترویجی و خدمات ضد آفات و امراض بخصوص شپشک پخته.

?بکار انداختن سیستم تقاعوی به زارعین پخته کار.

?داشتن مکلفیت هر دهقان که 5/1 حصه زمین های خویش را باید پخته بکارند.

?درین حالت عموم کارها هم متوجه به تقویه دهقان بود و هم به دولت و دهاقین مصروف کار و شغل و کشت و کار خود و نزدیکی فوق العاده بدولت داشتند همیشه انتظار میکشیدند که دولت چه هدایتی میدهد که اجرا کنند.

?

?مارکیت پخته به چه شکل بود ؟

?چون عموم تولیدات پخته تحویل جنوپرسها میگردید و دهاقین یکمقدار ان نسبت ضرورت خود بخاطر لحاف، توشک و غیره نگهداری میکردند و هم فابریکات جنوپرسها مقدار از سورتهای درجه پائین خود را به جلابان پخته به فروش میرساند تا این جلابان به بازار عرضه میکردند و فابریکات جنوپرسها سورت های اول با کیفیت خوب را با قیمت بلند بخارج صادر میکردند و هم مقداری را برای فابریکات نساجی به فروش میرساندند.

?همین قسم فعالیتها تا اخر دهه هشتاد ادامه پیدا کرد. بعد ازینکه نا آرامی ها در کشور تشدید شد سیستم کاری نیز برهم خورد. این یک صدمه بزرگ اقتصادی بر کشور است.

 

?حال چه باید کرد تا رونق پخته کاری انکشاف یابد ؟

?اولاً تا جائیکه که من در سازماندهی اقتصادی کشور ملاحظه میدارم رهبری اقتصادی کشور و کشورهای دونر به فکر بلند بردن در مجموع تولیدات زراعتی نیستند بخصوص در بخش پخته و لبلبو. متاسفانه رهبری اقتصادی ما در کشور تلاش وسیع شان درین است که :

1.   چطور کمک از کشورهای دونر و ذیدخل بدست اورند. در زمینه هر دو جوانب چانه زدنهای سیاسی و اقتصادی را پیشه خود ساخته اند. بارها شنیده ایم فلان کشور این قدر پول داد و امضا شد بعد از امضا کردن رقص و پایکوبی و مستی NGO ها سر براه میگردد که با چهره های حق بجانب و وطن پرستانه شرایط را به میان میاورند که مستقلانه امضای دومی کارهای پروژه ها و بازسازی را با دونر ها یا سفارت خانه ها بامضا میرسانند و همه کارها به همین قسم جریان دارد.

2.   رهبری اقتصادانهای دولت و دونرها به نهادهای تولید توجه نکرده بخصوص در سکتور زراعت به همین اساس بود که تمامی دستگاه های دولتی بسقوط مواجه شدند.

?درین رابطه فکر میکنم گذشته را فراموش کرد چون موضوع حساس است ضرورت به تصمیم قاطع دارد در قدم اول ما فکر میکردیم قرارداد که با شرکتهای NEPCODE و DAGRIS فرانسه در مورد پخته صورت گرفته است که این شرکت ها نسبت تطبیق پلان غلط ناآگاهانه بنام اینکه دونیم ملیونه ایرو ضرر دیده اند دیگر پروگرام را پیش نمی برند. تمام داد و ستد و کشت و کار پخته را در شمالشرق و شمال کشور به سقوط مواجه ساخته اند دهاقین از اثر روش غلط ایشان مطلقاً پخته کشت نمی کنند.

?من بتاریخ 14 / 11 / 1386 جلسه با کارمندان و رهبری سپین زر داشتم که رئیس و رهبری اداره زراعت ولایت کندز نیز حاضر بودند. وزارت زراعت با کمپنی مذکور روی چار مواد به توافق رسیده بودند.

1.        نوسازی جنوپرس ها.

2.        تحقیقات بالای اصلاح پخته.

3.        انکشاف یا بلند بردن تولیدات پخته.

4.        مارکیت و خریداری پخته.

?در نوسازی فابریکه صرف ماشین ها را رنگ آمیزی کرده اند و بس. در بخش تحقیقات هم کاری انجام نداده اند. در بخش تولید پخته دهاقین با تمام مشکلات ده هزار تن پخته دانه دار تولید کرده بودند صرف یک هزار تن انرا بنرخ ارزان خریداری کرده بودند و بس.

?سر انجام دفتر را بسته میکنند دیگر وجود ندارند. قرار گفته رئیس فابریکه و رئیس زراعت کندز برداشت بنده این است که کمپنی فرانسوی که عقد قرار داد کرده بودند فابریکه را باجاره سالانه 90000 ایرو گرفته دو سال ان را پرداخته و دیگر اجاره نپرداختند.

?رهبری تصدی هیچ گونه رابطه با دهاقین پخته کار ندارند و صلاحیت خرید پخته راهم ندارند. دیده میشود این پروگرام حیاتی قصداً و عمداً باعث منع کشت پخته در کشور شده است. این بزرگترین گناه و بزرگترین مسئولیت است و باید دولت در زمینه توجه جدی مبذول نماید.

?در حالیکه فابریکات جنوپرس عموم دستگاه ها فعال استند و قادر به پیاده نمودن هر نوع پروگرام میباشند و فعلا در حالت بی تکلیفی قرار دارند و هم فابریکات جنوپرس سپین زر 5800 جریب زمین را نیز در اختیار دارند. که سالانه از زرع و کشت پخته درین 5800 جریب زمین حاصل فراوان بدست می آوردند و یا این ساحه را به اجاره سالانه میدادند به شرط اینکه ساحه فوق پخته کشت شود.

?تا سال 1385 تعداد کارمندان ماهر فابریکه سپین زر به 800 نفر میرسید و فعلا صرف یکصد نفر فعالیت دارند. قبلا گفته شد ماشینهای تیل کشی و عموم ماشینها فعال است ولی مواد نیست که کار صورت بگیرد.

?فابریکه همیشه طور انتفاعی کار کرده است که به اقتصاد دولت کمک خوبی نموده است و تعداد زیاد مردم شامل کار میشوند که از بیکاری کاسته میشود. چیز مهمی که درین است سیستم اجتماعی و اقتصادی و روابط طولانی فابریکه جنوپرس با نهاد دهقانی سالیان درازی را در بردارد این حالت عبارت از شناخت کار و فعالیت، پیاده کردن عملی پلان، نزدیکی و اعتماد جانبین با روشهای نشست ها و صحبت ها، حل پرابلمها و غیره را دارد بوده است هر قدر چنین روابط طولانی باشد به همان پیمانه کیفیت کار و تولید بالا میرود وتولید انکشاف مینماید و حل مشکلات در روند کاری سر براه میگردد اگر قرار باشد چنین سیستم چندین ساله با یک شیوه دیگر باسم نو اوری نام گذاری و مورد عملی یک باره قرار گیرد، عملاً کیفیت کار پائین امده پرابلمها ازدیاد گردیده کلاً به یک سردرگمی مطلق روان میشویم، چنانچه شدیم، که باعث ناکامی کار و توقف فعالیتها گردید.

?تا جائیکه از ولایات شمال دیدن کردم و هم از ولایت هرات بازدید نمودم و از ولایات هلمند و قندهار راپورها را جمع اوری کردم دیده میشود در مورد کشت پخته و انکشاف ساحه کشت پخته و تولید ان کدام پروگرام و توجه وجود ندارد دهاقین هم که مطابق خصایل خویش ساحه را پخته کشت میدارند در خانه های خویش نگهداری مینمایند و حلاجی دستی میکنند و بقیمت ارزان در بازار به فروش میرسانند.

?در واقعیت در عدم پروگرام دقیق، پخته کاران ما مایوس شده اند. در حالیکه قبلاً گفته شد که این یک نبات استراتیژیک است. دوستان داخلی و خارجی از من در رابطه پخته سوالاتی میکنند البته جواباتی ایرایه میدارم جالبترین مسئله اینکه در نزد عام و خاص سوال این است که منابع بزرگ در اختیار داریم چرا در مورد بهره برداری ان توجه صورت نمی گیرد؟ واقعاً درست میگویند. خصلت و رهبری اقتصادی کشور عموما وقت تلف کردن، در عمق مسئله چانه زدن، صحبت کردن با نهادهای دونرها، بانک جهانی و آسیایی و غیره است قبلا نیز این موضوع را تذکر دادم. در بخش پلان گذاری استفاده از منابع طبیعی آماده کردن تکنالوژی و تشویق سرمایه گذاری خارجی و داخلی درین امر بزرگ ناچیز است. دولت بنظر بنده بعوض اینکه رایگان پول و بودیجه را بدست میاورد بهتر است که منحیث دولت قرضه باعتبار بدست اورند قرضه ها مسئولیت دولت و هم ارگانهای را که از قرضه استفاده میدارند معین میسازد.

?مرحله بازسازی را اگر صورت هم بگیرد باید تحت رهبری،هماهنگی و هدایت دولت صورت بگیرد. این مسئله ما را بجایی میرساند از یکطرف قدرت و اتوریته دولت در سطح ملی و بین المللی تثبیت میشود و از طرف دیگر پروژه ها طور مطمئن موفقانه پیش برده میشود. درست است که کشورهای دونر تعهداتی در امر پرداخت فند بودیجوی نموده اند متاسفانه حالت سمتدهی و استفاده انرا باختیار دونرها گذاشته اند. اکنون دولت و هم دونرها و وکشورهای کمک دهندهء دیگر باین اعتراف نموده اند که در بازسازی افغانستان که ملیاردها دالر استفاده و مصرف گردید اشتباهات مهمی رخ داده است.

?در زمینه باید سیستم های کاربردی ناکام را کنار گذاشت و مطابق شرایط و ساختار جامعهء ما سیستم های حالت علمی و عملی تمرکز کاری اختیار نمائیم نتایج ان مثبت است.

?برمیگردیم به سمتدهی کشت پخته :

?کشت پخته نظر به توافق محیطی آب و هوا در افغانستان به چهار زون تقسیم گردیده است:

1.                                                              زون سپین زر.

2.                                                              زون بست هلمند.

3.                                                              زون بلخ.

4.                                                              زون هرات.

?سیستم کاری را قبلاً تشریح نمودم که عموم زونها بحالت سقوط قرار دارند. از نظر بنده کار بسیار آسان است. زیرا :

1.   ?تمام دستگاه های جنوپرس ها فعال و دارای کارگران و متخصصین ماهر استند.

2.   ممکن بعضی جنوپرسها و فابریکات تیل کشی اندکی مصارفات داشته باشد که این مشکل رفع شود.

3.   ?سیستم فعال و رهبری فابریکات جنوپرسها و فابریکات تیل کشی و سایر فعالیتها را دولت یعنی خود دستگاه های جنوپرس ها بدست گیرند تا جائیکه معلوم شد یک اندازه سرمایه هم دارند.

4.   ?اگر بودیجه برای جنوپرسها و فابریکات تیل کشی داده میشود باید وزارت مالیه بطور قرضه با مفاد باختیار جنوپرسها بگذارد.

5.   ?جنوپرسها مکلفیت دارند بطور همیش به شیوه سابق خود به دهاقین پخته کار کمک کنند.

6.   ?سیستم تشکیلاتی و سیستم کار دفتری ان تغیر بخورد و بیک شیوه جدید کار کنند.

7.   ?درین حالت چیز مهمی که این تصدی ها تغیر بخورند و بشکل سیستم شرکتی مختلط کار کنند و در اساسنامه خود سهمداران خصوصی را اضافه نمایند که در اینده این چینن شغل کار و پروگرام ها بصورت درست بدست خصوصی اجرا شود و سرمایه گذاری خصوصی صورت بگیرد.

 

اگر خواسته باشیم این سیستم کاری را به سکتور خصوصی محول بداریم باید چند نکته مهم را مدنظر گرفت :

1.              تشویق و ترغیب افراد سرمایه دار ملی مطمئن.

2.              اخذ تضمین قوی.

3.              در قدم اول خرید سهم فابریکه و یا اشتراک کار در فابریکه.

4.              توافق در شیوه کار مشترک.

5.      در دراز مدت رهبری کلی بدست سکتور خصوصی تعلق گیرد.

6.              هماهنگی و رهنمایی دولت طور دایم درین رابطه با سکتور خصوصی برقرار باشد.

این تسلسل کاری در تمام ولایات افغانستان در چار زون پخته اجرا گردد.

 

?سیستم کاری و نهاد ارتباطی با پخته کاران :

1.   اولا ضرورت کشت و انکشاف پخته که فعلاً صدمه دیده از نهاد تشکیل کوپراتیف های زراعتی با یک پروتوکول بین تصدی های پخته و کوپراتیفها به امضا برسد.

2.   کما فی سابق برای پخته کاران تخم پنبه دانه، صابون و کنجاره و پوستک تولیدی فابریکه برای چند سال رایگان داده شود و تولید روغن را برای دهاقین بطور قرضه داده از قیمت تحویلی پخته شان وضع شود.

که این کار سالهای قبلی نیز صورت گرفته بود ممکن فکر شود تصدی ها ضرر میکنند. من قطعا میگویم تصدی ها به هیچ ضرری مواجه نمیشوند.

3.   دستگاه ترویجی وزارت زراعت در زمینه باید وشاید پلان کاری خود را عیار و شامل پروگرام کاری خویش درین عرصه شوند.

4.   دستگاه تحقیقاتی فعلا مشکلی از درک انواع تخمهای مادری و بنیادی پنبه دانه ندارند ولی پروگرامهای تحقیقاتی خویش را زیاد درین عرصه گسترش بدهند.

5.   رول عمده درین شرایط تصدی تخمهای بذری دارد. تصدی باید چند پروگرام را روی دست بگیرد.

?بخاطر خالص نگهداشت پخته از انواع موجود Program Boll selection سلکشن ها را روی دست بگیرد. چطور ؟

    I.                                 دو نوع پخته ممتاز که باسم های

Acolah 1517-75

Acolah 1517-99

بدسترس دارد.

?و سه یا چار نوع دیگر انواع تخمهای فرانسوی بدست دارند بصورت ترایل در فارم ارتوبلاقی تعقیب گردد.

?II.             دوم پروگرام باید و شاید ساحه وسیع ازین دو نوع تخم پنبه دانه در بلاکهای تکثیری زرع و کشت نموده و Boll-selection را جریان دهد ممکن به چندین صد هزار غوزه برسد این سلکشن ها را جداگانه حلاجی کرده تخمهای بنیادی یا سرتفایت را بدست بیاورند.

III.             پروگرام انتخابی غوزه طور دوامدار در فارم اجرا شود و مقدار تخم مورد ضرورت را از همین سلکشن ها بدست اورند.

?این کارها باید از طرف تصدی تخمهای بذری جدی تحت مراقبت و اجرا قرار گیرد. کمیته ملی تخمهای بذری با همکاری FAO در جهت تطبیق این پروگرام تلاش میدارد.

?

?قرار معلوم ساحه (120) جریب زمین فارم ارتو بلاقی برای کشت پخته باقی مانده است و هم مقدار (1.5) تن پنبه دانه اکلا ACL.1517-75 ACL.1517-99 موجود است.

 

 

 

 

پلان کاری :

1.      مطابق نورم و ستندرد ساحه باید به بلاکهای صد در صد متر یا کم یا زیاد تقسیم بندی شود.

2.      بلاک نوع ACL 1517-75 و اکلا ACL 1517-99 از همدیگر خود فاصله معین داشته باشد. با وجود اینکه این دو نوع پخته مشابه است باید فاصله را مدنظر گرفت.

3.      فاصله بین قطار 80 سانتی متر و بین نبات 25 سانتی متر جدی مراعات شود.

4.      مقدار کود مطابق سفارش تحقیقات در نظر گرفته شود. یعنی :

یوریا 220 الی 250 کیلو گرام در فی هکتار

DAP 167 الی 170 کیلو گرام در فی هکتار

5.              وقت بذر باید از 15 حمل الی 15 ثور تجاوز نکند.

6.      طریقه استعمال کود یوریا ? حصه ان مکملاً با مقدار کود DAP در وقت بذر استعمال میشود و 4/2 حصه دیگر ان یعنی یوریا بعد از یکه کردن استعمال شود و ? حصه باقی مانده کود یوریا در زمانیکه که 75 در صد نبات گل کرده باشد استعمال شود.

7.      مقدار تخم که از هر دو نوع استعمال میگردد 50 ? 60 کیلو گرام در هکتار است یعنی 5 الی 6 دانه تخم در یک چقورک استفاده میگردد. عمق چقورک ها 5 ? 2.5 سانتی متر میباشد.

8.      همین قسم مراقبت معین باید از سیستم آبیاری راعملی نمود.

9.      در نموی پخته باید همیش حالت نموی مارفولوژی نبات پخته که در جهت تکثیر و تولید انواع تخمهای مادری، بنیادی یا تصدیق شده صورت میگیرد مامورین مؤظف، حالت نمویی نبات پخته را سخت متوجه باشند بخصوص نبات پخته همیشه مورد حمله شپشک ها Aphid قرار میگیرد بخصوص در مناطقیکه رطوبت نسبتی بلند را دارا باشد و در زمینه باید و باید :

1-   در موقع مناسب قبل از شیوع ان ادویه مناسب استفاده شود.

2-   ادویه با کیفیت و با وسایل خوب توسط افراد ماهر آزموده مجادله صورت بگیرد.

?اگر مجادله با Aphid بصورت درست عملی نگردد کیفیت پخته پائین و در ازدیاد حاصل تاثیر خراب بجا میگذارد.

10.    اینکه اولتر از همه زمین آماده شود باید زمین تا عمق 80 سانتی متر در هر دو سال قلبه عمیق میشود جویه ها منظم میباشد، خیشاوه بموقع اشد ضرورت است.

11.    مهم ترین مسئله این است که جهت نمایش چنین قطعه ساحه تکثری پخته حالت اموزشی برای دهاقین و در مواقع لازم روز مزرعه سر براه گردد.

 

?در مورد چند نکات دیگر را باید مدنظر گرفت :

1.        مارکیت پخته.

2.        انتقال ماشینری و سایر لوازم ضروری به پخته کاران.

3.        طرح پلان مشخص کشت پخته در هر زون.

4.        فعال ساختن فابریکات نساجی.

 

1.        مارکیت پخته :

?قبلاً گفته شد دهاقین پخته کار دقیقاً رهنمایی شوند در انکشاف حاصل پخته و بلند بردن فی واحد هکتار و کیفیت پخته توجه داشته باشند. طبیعی است که دهاقین پخته کار پخته دانه دار را تولید میکنند. نوع پنبه دانه که باختیار شان گذاشته میشود عالی ترین انها نوع اکــلا 1517- 99 و 1517- 75 است که 37 در صد دارای الیاف طویل میباشد.

?قبلا نیز گفته شد خرید پخته توسط جنوپرسها صورت میگیرد پخته کاران پخته خود را در مقابل قیمت مناسب تحویل جنوپرسها میکنند. چون شرایط زمان از سالیان قبل فرق کرده است باید راههای برای تقویه دهاقین پخته کار پیاده شود که به مفاد شان تمام شود. حتی در صورت امکان در خرید پخته از دهاقین تا حدی سبسائیدی صورت بگیرد.

?و هم در مورد صادرات پخته در مارکیت های بین المللی تا جائیکه معلوم است مشکلات نیست زیرا تقاضای فراوان به خرید پخته افغانستان در سطح جهان وجود دارد.

?به نظر بنده درین شرایط سرمایه داران خصوصی ما علاقه به چنین تجارت ندارند زیرا فعالیتهای زراعتی موسمی بوده و وقت کار دارد زیادترین علاقه مندی سرمایه گذاران داخلی ما سرمایه گذاری در مورد واردات از خارج کشور دارند نه به نهاد تولید داخلی کشور، بخصوص در سکتور زراعت این موضوع خیلی مهم است که در سکتور زراعت در عموم بُعدهای کاری ان باید سرمایه گذاری داخلی و خارجی تشویق و ترغیب شوند.

?قبل اینکه وقت ضایع شود و دولت به مشکلات بیکاری مردم و ضعف اقتصادی مبتلا گردد، مطابق نظریات و پیشنهادات قبلی ام دولت مستقیماً ذیدخل گردد و کما فی سابق مارکیت و صادرات پخته را بدست خود بگیرد.

 

?این تصمیم مفاد خوب دارد :

a)    پخته کاران تشویق به کشت میشوند و دست به کشت نبات مخدر نمیزنند.

b)    جنوپرسها فعال میگردد هزاران در هزار کارگر شامل کار میشوند.

c)     فابریکات جنوپرس ناحق بدون دلیل استهلاک نمی گردد. رکود ان ضایعه نهایت بزرگ اقتصادی است.

d)    ازدستبردها و خرابی تاسیسات فابریکات جنوپرسها جلوگیری میشود.

e)          در اقتصاد دولت خوب مفید واقع میشود.

f)            اعتماد دهاقین پخته کار به دولت مستحکم میگردد.

?درین رابطه یک موضوع دیگر هم است در کشور دستگاه های جین های دستی نیز زیاد است این جین های دستی ضایعات زیاد الیاف پخته را داشته و باعث شکستن پنبه دانه نیز میشوند.

?در سابق فعالیت این جین ها منع بود ولی در شرایط فعلی مجاز باید باشد که کار کنند و باید شرایط ذیل را داشته باشند :

1.   ماشین های جین به شکل استندرد باشد، نه اینکه ساخت دستی باشد.

2.   ماشین های جین شخصی باید مانند شرکتهای تخم پروری خصوصی در کمیته ملی تخمهای بذری ثبت و راجستر باشند.

3.   فعالیت ها و پروگرام کاری این دستگاه ها از طرف مسئولین زراعت وقتاً فوقتا برسی و کنترول گردد.

4.   تخم پنبه دانه که از دستگاه های جین خصوصی بدست میاید باید سرتفکیت لابراتوارهای تخم بذری را بدست اورند.

5.   اگر نکات فوق را مراعات ننمایند دستگاه های جنوپرس های شخصی همراه با جریمه بسته و ضبط شوند.

 

?اگر چنین نکات مد نظر گرفته نشود ما نمی توانیم در رشد و انکشاف پخته دست یافته و به مارکیت پخته نایل آئیم.

 

فعالیت فابریکات جنوپرسها :

?فابریکات جنوپرسها سه بخش دارد :

1.        دستگاه جین پخته که الیاف از پنبه دانه پخته جدا میشود.

2.        دستگاه روغن کشی از پخته.

3.        تولیدات جانبی دیگر مانند کنجاره و پوستک پنبه دانه.

?فابریکات جنوپرسها در هر سه مورد فوق ضرورت دارند که خود را به یک طرزالعمل کاری روشن و بدون بیروکراسی عیار سازند.

?بجز از الیاف پخته سایر مواد دیگر روابط بینابین دهاقین پخته کار و بازار داخلی را مستحکم میسازد.

?این هم یک مفاد خوب برای فابریکه است.

?در مورد تولید الیاف پخته :

?طبیعی الیاف پخته دارای کیفیت عالی است. درین جا دو کار میشود :

1.        یکمقدار ان به فابریکات نساجی داخلی بمصرف میرسد.

2.        بخش دیگر ان بخارج صادر میگردد.

 

?درینجا بهتر است بالای فابریکات نساجی هم صحبت شود.

?این واضح است فابریکات نساجی در کشور اکثرا متعلق به دولت است.

?چند فابریکه مهم در کشور وجود دارد :

 

?فابریکات نساجی :

1.        گلبهار.

2.        جبل السراج.

3.        پلخمری.

4.        بگرامی.

5.        قندهار.

6.        و چند جای دیگر.

 

?این فابریکات سه تولید عمده داشتند :

1.                                تولید تکه با کیفیت از پخته.

2.                                تولید تار برای صنایع دستی.

3.                                بعضی فابریکات دارای دستگاه نجاری نیز بودند.

?قبلاً گفتم ارزانترین تکه در کشوری تولید میشود که تولید مواد خام انرا دارد و نیروی کار ارزان دارد. افغانستان هر دوی انرا دارد. و تولید تار برای صنایع دستی بحدی مهم است. در کشور از تصور بالا است. کلمه زیبا و لطف امیز و زیبای را همیشه شنیده ام که بلند بردن معیشت زندگی.

درین رابطه باید گفت انسان ها با داشتن مهارت های مختلف باسنین مختلف در صنایع دستی اجناس قیمتی را از تار تولیدی فابریکات نساجی تولید و از انها نه تنها ضرورت خود شان را رفع میسازند بلکه با به فروش رسانیدن صنایع دستی شان در خارج و داخل عواید مستقیم خویش را بدست میاورند. این موضوع تاریخی است منع کشت پخته و توقف فابریکات نساجی برای این ملت زهر و دشمنانه برخورد کردن است.

?فکر میکنم دشمنان مردم افغانستان چنین روشی راهدایت میدهند.

 

?درین رابطه باید گفت، به دو موضوع مهم توجه صورت بگیرد :

1.        طوریکه گفته شد احیا و فعال کردن فابریکات جنوپرسها.

2.        فعال ساختن فابریکات نساجی در کشور.

?در بخش فعال ساختن فابریکات نساجی باید چند بُعد کاری صورت بگیرد. این تجربه شده درین مدت چند سال روشن گردیده است که سرمایه گذاران ما علاقه به سرمایه گذاری در بخش فابریکات نساجی و زراعت ندارند بعضی از سرمایه گذاران را هم دیده ام و هم ملاقات کرده ام علاقه داشته اند که درین زمینه سرمایه گذاری نمایند ولی انها کمک و رهنمائی درست نشدند و علاقه نگرفتند که سرمایه گذاری درین عرصه نمایند.

 

?بنظر بنده چه باید کرد :

1.   سرمایه گذاران که یک مقدار پول دارند و یک اندازه دیگر برایشان قرضه داده شود تا درین راستا سهم بگیرند.

2.   دولت مکلف است با دلایل که قبلا ذکر کردم خود مسئولیت فعال ساختن و سرمایه گذاری را به عهده بگیرد.

3.         

-                                  از یکطرف اقتصاد دولتی تقویه میشود.

-                                  ایجاد کار برای کارگران میشود.

-              سرمایه گذاران تشویق به سرمایه گذاری درین رشته میشوند.

?باید یاد اور شد فابریکات نساجی در کشور بهر شکل میشود فعال گردد تا مملکت ازین مشکلات نجات یابد.

 

2.         بحث دیگر در مورد انتقال ماشینری زراعتی برای پخته کاران است.

?نظر به تذکراتی که قبلا دادم پخته ریشه عمیق دارد فعالیت های زیاد عملیاتی را بالای آن انجام باید داد. باید برای دهاقین پخته کار تعدادی از تراکتورها را با وسایل ان در هر زون باختیار شان بگذاریم. چانس خوب این است که وزارت زراعت در همه زونهای پخته کاری ورکشاپهای ترمیماتی در اختیار دارد. البته ماشینری زراعتی نه تنها صرف بخاطر پخته فعالیت خواهند کرد بلکه در کشت و کار سایر نباتات رول بسزایی دارد.

?اگر دولت در پروژه پیشنهاد شده نظر بضرورت هر زون پخته کاری بقرار ذیل ماشینری کمک شود کار نهایت عالی است :

1. زون سپین زر به تعداد 107 عراده تراکتور.

2. زون بلـــــــخ به تعداد 126 عراده تراکتور.

3. زون بســــت به تعداد 87 عراده تراکتور.

4. زون هـرات به تعداد 55 عراده تراکتور.

?جمعــــــــــاً 430 عراده تراکتور. ( نظر به ساحه کشت هر زون تراکتورها سنجش گردیده است)

?تراکتور ها با ملحقات ان ضروت است.

?قیمت تخمینی ان در حدود پنج ملیون دالر امریکایی میرسد. البته که به مرور زمان نظر به وسعت ساحه کشت پخته تعداد تراکتورها نیز ازین ارقام بالا میرود.

 

?خـــــــلاصـــــه مـــطالـــــــــب :

?1-         پخته یک نبات استراتیژیک کشور است باید زرع و کشت ان انکشاف یابد.

  2-                     فابریکات جنوپرس ها کما فی سابق با یک طرزالعمل جدید کار خود را اغاز و انجام دهند.

  3-                      

  4-                     فابریکات نساجی باید در جهت تولید تکه و تار فعال گردیده شروع به کار و فعالیت نمایند.

?5-         دولت بهر شکلی که میشود ماشینری زراعتی را طور قرضه و کریدت در اختیار دهاقین پخته کار قرار بدهد.

?6-         دولت در خرید پختهً دانه دار تولید شــده قیمـت مناسب تعیین نماید که به مفاد دهاقین پخته کار تمام شود تا باعث منع کشت نبات مخدر گردد..

?7-         بخاطر تقویه و تشویق پخته کاران، دولت باید سبسائیدی را انجام دهد.

?8-         انستیتوت تحقیقات زراعتی و تصدی تخمهای بذری در جهت تکثیر و تولید انواع تخمهای مطمئن پخته اکلا 75- 1517. Acl و Acl. 1517- 99 پروگرامهای دقیق خویش را عملی و پیش ببرد.

?9-         برای ادارات زراعت ولایات هدایت سریع داده شود در مورد پروگرام انکشاف پخته دقت لازم بخرچ دهند.

10-         دولت در زمینهً انکشاف پخته در کشور به تمام ارگانهای مربوطه هدایت بدهند تا در زمینه همکاری لازم نمایند.

 

معر فی زعفران یا طلاسرخ

معر فی زعفران یا طلاسرخ                                                  

    مقدمه: زعفران بهترین نبا تات کم آب بوده . وبه آب کم ضرورت داشته و در منا طق کم آب و خشک توافق دارد. ازین لهاظ است که زعفران نبا تات باارزش و قیمتی بوده. که  ازآن درصنعت داروسازی ودرمصارف غذایی استفا ده به عمل میا ید .خوش بختانه اکثر منا طق زراعتی کم آب ولایت هرات برای کشت زعفران مساعد بوده.وکشت کار این نبات در اقتصاد وزندگی دهاقین تاثیر ارزنده را خواهد داشت . ومتوان اززمین کم با در نظر داشت زحمت کشی کمتر حا صل با ارزش اقتصا دی را بد ست آ ورد. و همچنین با ا ستفا ده از ارزش ها ی فنی و مسلکی دررا بطه به کشت وکار آن متوان محصو لا ت زعفران را از نگاه کیفیت و کمیت با لا برود .

        

مرا حل کشت زعفران:

 

1.      تهیه زمین: درتهیه زمین برای کشت زعفران شرایط ذیل در نظر گرفته می شود.

·         زمین مرطوب انتخاب نگردد وسطح آب منطقه پا یین با شد .

·         خاک زمیین دو رگ با شد.

·         زمین زیر سا یه درختان قرارنداشته با شد.

·         زمین باید دارایی منا بع آبی بوده. یعنی حقابه داشته ویا اینکه آب زیر زمینی استفاده کرده بتواند.

·         زمین دارای ترکیب ریگ وسنگ ریزه نبا شد.

·         زمین شا لی کار با ید انتخا ب نگردد.

·         زمین با ید مواد عضوی دا شته با شد.

·         غلظت ( PH) خاک با ید7-8 با شد.

2.      آما ده سا ختن زمین برای کشت:

·         زمین آبیا ری گردد.

·         زمین در صورتیکه آماده شدیار( شخم شدن ) سه مرتبه (سه رگ) ودر صورتیکه خاک نرم وملایم با شد دومرتبه(دورگ) شدیار گردد.

·         درصورت موجودیت کلوخ درزمین با ید کلوخ های آن میده گردد.

·         بعد اً زمین مذکور ما له گردد.

·         مقدار ( 8 ) تن پارو سوخته ( پوسیده ) یا به تعداد یکصد مرکب پارو حیوانی در فی جریب زمین علاوه گردد.

·         مقدار چهل کیلو گرام کود سیا ( DAP  ) نیز درفی جریب زمین مذکور استعما ل گردد.

·         زمین با ید کاملاٌ مسطح گر دد.

·         زمین با ید به شکل پلا تها ی ( 10*5 ) دیزاین گردد.

3 .  وقت منا سب کشت غوزه زعفران :

·        درصورت که هوا گرم نبا شد متوان از تا ریخ پا نزدهم برج اسد به کشت اقدا م نمود.

·        در صورت که هوا گرم با شد با ید کشت را از تا ریخ اول الی دهم سنبله شروع نمود.

 

4 .  وقت بیرون کشیدن زعفران از زمین :

·        با در نظر داشت دوره استرا حت غوزه با ید انرا از خاک بیرون آ ورد.چونکه  غوزه یک دوره استرا حت ازاوایل جوزا الی آخر اسد سپری می نما ید .

 

·        ازما ه جوزا به بعد یعنی به شمول برج جوزا

 

·        در برج اسد از بیرون آ وردن غوزه ها از زمین بسیا ر احتیاط گردد. به نسبت اینکه در این موقع هوایی زمین بسیار گرم و خطر آن میرود که رطوبت پیاز موقع جا بجا کر دن از بین رفته وبه آن صدمه وارد شود.

 

5 .  آنتخا ب غوزه زعفران :

·        غوزه با ید دروشت بوده ووزن آن از 5 الی 8  گرام کمتر نبا شد.

·        غوزه با ید سالم با شد.

·        خراشید گی و زخم درغوزه وجود نداشته با شد.

·        غوزه از هر گونه امراض عا ری با شد.

 

 

6 .  انتقا ل غوزه زعفران:

·        غوزه در دا خل کارتن سوراخ دار و یا بوجی سوراخ دار انتقال گردد.

·        از مقدار ( 25 ) کیلو گرام غوزه زیادتردر یک بوجی انتقا ل نگردد.

·        بوجی ها با ید با لای همد یگر قرار نگیرد.

·        زمان انتقا ل با ید متوجه شد که مستقیماٌ شعاع آبتا ب با لایی غوزه ها قرار نگیرد.

·        درصورت موجودیت گرمی هوا انتقال غوزه ها از یک الی دو روز را در بر نگیرد.

·        انتقال غوزه ها با ید از طرف شب نسبت موجودیت سردی هوا انتقال گردد.

·        در جریان انتقال از غوزه ها مراقبت گردد. تا گرم نشود به خا طر اینکه اگر غوزه ها گرم شود فا سد می شود.

·        هر گا ه گرمی به غوزه ها میرسد با ید غوزه ها سر زیر شود.

 

7 .  تخمریز غوزه زعفران :

·        در صورتیکه غوزه ها کلان و متجا نس با شد در فی جریب مقدار ( 400 ) کیلو گرام کشت گردد.

·        در صورتیکه غوزه ها ریزه ، متو سط  وغیر متجا نس با شد در فی جریب مقدار ( 500 ) کیلو گرام کشت گردد.

8 .  طروق کشت غوزه زعفران :

·        در چقو رک که تو سط بیل حفر می شود در یک قطار منظم به شکل صا بونی کشت می شود.

·        به شکل ردیفی به عمق معین جوی زده شده وبه فا صله های معین غوزه نیز به شکل صا بونی کشت می شود.

·        فاصله بین دو قطار با ید( 25 الی 30 ) سانتی متر با شد.

·        فاصله بین دو غوزه نبات باید (12- 15 ) سانتي متر با شد.

·        عمق کشت غوزه با ید( 15 – 20 ) سا نتي متر با شد.

·        درموقع کشت بهتراست پولک یا لا یه خشک کف غوزه به همراه مقدار از پوسته ازاد روی پیاز جدا شوند . تا جذب آب به وسیله پیاز آسانتر وجوانه زدن آن سریعتر انجام شود.

·        پیاز قبل از کشت با ید به سموم قارچ کش از قبیل سرازان ، تري تیزان ، گرامینون ، یا ویتا واکس به تنا سب (300 – 500 ) گرام در یک صد کیلو غوزه علیه بیماری هاي قارچي ضد عفونی ( تداوي بذری ) شود. 

9 . آبیا ري:

·        آبیا ري سال اول با ید (  15 ) برج میزان صورت گیرد.

·        آبیا ري سال دوم ( 25 ) برج میزان صورت گیرد.

·        درصورتیکه غوزه ها تیغ زدن  ((Germination نداشت با ید بعد از مدت 12- 15 یوم آبیا ري اول آبیا ري دوم اقدام نمود.

·        هر گاه آبیا ري اول به زمان منا سب ومعين اجرا گردد غوزه اول تولید گل نموده وبعدٌ تولید برگ می نما ید . و اگر آبیا ري به زمان منا سب و معین اجرا نگردد غوزه اول تو لید برگ نموده و بعدٌ تولید گل مي نما ید .

·        آبیا ري سوم در عدم موجودیت با ران با ید بعد از ختم گل دهي انجام شود.

 

     10 . استعما ل کود :

·        پارو حیواني بعد از آما ده سا ختن زمین قبل از کشت به مقدار ( 8  ) تن درفي جریب .

·        کود کیمیا وي سیا (( DAP  همزمان با کشت غوزه به مقدار 40  کیلو گرام درفي جریب .

·        کود سفید ( ( Urea مر تبه اول به مقدار  20 کیلو گرام در في جریب در زمان آ بیا ري اول.

·        کود سفید ( ( Urea به مر تبه دوم نیز به مقدار 20 کیلو گرام در في جریب بعد از ختم گل دهي در زمان آبیا ري دوم یا سوم .

·        سا لانه با ید پارو حیواني و کود به تنا سب ا ستعمال فوق یعني پا رو حیواني قبل و کود یوریا بعد از آبیا ري داده شود.

 

11 . سله شکني :

·        بعد از آبیا ري اول موقع که زمین گاو رو شود سطح زمین مزرعه ( پلات زعفران ) با ید سله شکني شود . طوریکه غوزه هاي کشت شده آسیب نبیند . و براي سله شکني متوان از چک آهني و کلتیواتور استفا ده نموده.

·        سله شکني با عث مي شود که کود حیواني با خاک مخلوط گردد.

·        گلها ي زعفران به آساني بیرون شده متواند.

·        با عث حفظ رطوبت در خاک میگردد. 

·        در رشد زعفران کمک مي نما ید .

 

     12. خشا وه : عبا رت از درو نمودن و ازبین بردن گیاه هرزه در قطعات زعفران میبا شد . که آنها رقا بت با نبا تات زعفران را از نظر آب ، مواد غذایي و نور خورشید دا شته که با عث کا هش در محصو لا دهي نبا ت زعفران میگردد.

·        با عث تو لید بعضي بیما ري ها  در نبا ت زعفران در ا ثر مو جودیت گیا ها ن هر زه میبا شد.

·        در زمان بر داشت محصول زعفران مزا حمت ا یجار مي نما ید .  

 

13 . گل دهي زعفران :

·        دوره گل دهي در حدود 15- 20 روز میبا شد .

·        تعداد گلها در روز هاي اول و آ خر کمتر میبا شد . ودر روز هاي وسطي زیا د تر ا ست.

·        گل دهي وابسته به دروشتي و ریز بو دن غوزه میبا شد .

·        از هر جوانه به تعداد  1-4 گل تو لید میگردد.

 

 

 

14 . زمان و طروق چیدن گل زعفران :

·        دست ها ي کسي که گل مي چیند با ید پا ک وبه صا بو ن شسته شود .

·        گل زعفران صبح وقت قبل ازاینکه شعاع آبتا ب در سطح مزرعه زعفران بتا بد با ید چیده شود.

·        گل زعفران را در ظروف پاک و تمیز جمع آورِي نموده با ید از گرد و خاک نیز جلو گیري گردد.

·        از انبا ر نمودن گل با لاي همدیگر جلو گیري گردد.

·        گلهاي جمع آوري شده از شیروع تا ختم جدا سا زي با ید از 10  سا عت تجا وز نکند.

 

15 . جدا کردن تا ر زعفران از گل :

·        پوشش گل از سه کا سبرگ و سه گل برگ همزمان نبضش تشکیل شده بطوریکه تشخیص کا سبرگها از گلبر گها مشکل است .

·        در حصه وسطي گل سه کلاله ( تار ما نند ) به رنگ قر میز در حدود ( 2-3 ) سا نتي متر نما یا ن است  که تا ر زعفران نا میده مي شود.

·        گل زعفران را به دست راست گرفته به کمک دست چپ سر تار زعفران را از داخل گل جدا نموده . وبین دو انگشت ( شهادت وما بین ) قرار داده و به همین تر تیب پروسه را ادامه داده.

·        تار هاي مطلوب را با لاي یک پارچه پاک هموارنموده بعد ازاینکه ( 75% ) رطوبت آن خشک گردیده دسته بندي نموده ودر حدود ( 50-60 ) دانه تار به نخ بسته بندي مي نما ئيم .

 

16 . خشک نمودن زعفران: هر قدر مدت زمان خشک شدن کمتر با شد به همان اندازه کیفیت زعفران از نگاه عطر، رنگ و طعم بهتر حفظ مي شود . به سه طریق زیل متوان تا ر زعفران را خشک نمود.

·        توسط دستگا هاي عصري خشک کننده زعفران که تقریبا در حدود یک سا عت را در بر مگیرد.

·        در مجاورت هوایي آزاد.

·        سنگهاي اعیار شده که تو سط حرارت ویا آ تش داغ میگردد، زعفران ها را با لای آن بطور هموار قرار داده به اسرع وقت زعفران مذ کور خشک میگردد

نوت : هر قد ریکه زعفران زود تر خشک گردد وحفظ لصحه و مراقبت جدي در مراحل آن در نظر گرفته شود به همان تر تیب زعفران خشک به دست آ مده مر غوب با طعم و با ارزش میبا شد .

 

17 .چرایي زعفران : همان طوریکه میدانیم برگها کا رخانه موار غذایي گیاه اند . و این مواد پس از سا خته شدن جهت مصرف غذایي متو جه پیا ز و ریشه نبا ت مي شود . بناٌ اگر برگ زعفران درو و یا چرا نیده شوند زعفران صدمه زیا د را مي بیند . ازین رو تنها موقع متوان برگها را جمع آ وري نمود که کا ملاٌ برگها زرد شده با شد با لا کشیدن زود تر از موعد برگ موجب آ سیب رسا ندن به پیاز های زعفران میگردد . همچنان مواد غذایی در برگها در مو قع ختم فصل نمویي به پیا ز زعفران مي رود . ودر همین مو قع پیاز ها ي زعفران دروشت وبزرگ مي شوند .

 

18 . تکثیر زعفران : تکثیر زعفران از طریق پیاز چه ( (Tuber  جدید که از پیاز ما در تو لید مي شود صورت میگیرد . زعفران تهیه و برداشت غده هاي جدید اقدام نمود.

 

19 . آب و هوا منا سب براي توافق زعفران:

·        زعفران است نیمه گرمسیر ودر نقا طیکه زمستا نهاي ملایم و تا بستا نهاي گرم و خشک با شد توافق دارد.

·        مقاومت زعفران در مقا بل سرما زیاد است لکن دوران رشد آن مصا دف به خزان و زمستان در اوایل بهار است طبعاٌ درین ایام هوائی منا سب و معتدل نیاز دارد.

·        در ایام تا بستان که دوره استراحت آن است آبیا ري براي آن مضر است.

·        توافق این نبا ت در حدود ( 35-40  )درجه سا نتي گراد میبا شد .

·        رشد آن نیز در ارتفاع (1300- 2300 ) متراز سطح بحر میبا شد .

 

 

 

 

20 . خصوصیت مهم کشت زعفران :

·        به آب کمتر ضرورت دارد.

·        بهترین نبات در منا طق کم آب است .

·        مدت کار وبرداشت محصول وقت کم را در بر میگیرد ( در حدود 40 روز در یک سال ) .

·        کار جمع آوري گل و جلا کردن تار زعفران توسط  اطفال وزنان صورت گرفته میتواند.

·        در صورت گسترش کشت آن زمینه کار براي ا فراد مساعد میگردد.

·        همه سا له ضرورت به غوزه و آماده سا ختن زمین و کشت را ما نند سا یر نبا تا ت ندارند.

 

21 . موارد مصرف زعفران :

·        در صنعت رنگ سازي.

·        در طبا بت بحیث ادویه آرام بخش و تسکین کننده.

·        در مواد غذایی بحیث مواد خوش طعم کننده غذا ورنگ دادن غذا ( برنج ) .

 

22 . اهمیت اقتصا دي زعفران :

·        محصول صا دراتي بوده که دررشد بنیه ا قتصاد کشور و سطح زندگي دهقان رول بسزائي دارد.

·        در صنعت رنگ آمیزي ازآن استفا ده بعمل میا ید .

·        در طبا بت به صنعت ادویه تسکین کننده و آرام بخش مورد استفا ده قرار میگیرد.

·        در بخش غذائي جهت خو ش طعم نمودن انواع خوراکه ها خصو صاٌ برنج مورد استفا ده دارد.

·        در صورت زحمت کشي متوان از في جریب زمین 5-6 کیلو گرام زعفران به دست آورد که رول عمده ا قتصاد ي دارد.

• 23. مشخصات برگ: برگ زعفران معمولا از ۱۰ سانتی‌متر تا ۴۰ سانتی‌متر می‌باشد، برگ‌های نوک تیز دارد که روی برگ آن تیره‌تر است ودرارقام مختلف متفاوت می‌باشد. زیر برگ آن روشن است و در گونه‌های مختلف زعفران فرق می‌کند. ضخامت برگ ممکن کم تا زیاد باشد و ارقام مختلف زعفران مانند خزری، زاگرسی، سفید، بنفش، زیبا و جوقاسم متفاوت است.

 

                               

   

ادامه نوشته